Page 935

( ٣٥٨ ) مواد مستعمله در هیکل تراشی : موادیکه در هیکل تراشی مدرسه گریکو بوديك بکار رفته عبارت از سنگ (بیشتر سنگ ابی رنگ شیست) سنگ گچ ، آهك ، گل زرد میباشد . قراریکه در مبحث مبداء و مهد صنعت گریکو بوديك اشاره نمودیم خلاف نظر فوشه ، وهاكن در باب انتخاب باختر و گندهارا به موادی که درین مدرسه استعمال شده نیز ثمان میکند زیرا از گندهارا آثار سنگی و گچی و از باختر (آثار قندوز) تا حال از سنگ اثری دیده نشده و چند سری که بدست آمده همه گچی است. و چون فوشه استعمال سنگ را در این مدرسه هیکل تراشی مقدم میشمارد طبعاً گندهارا بر باختر قدامت پیدا میکند . آثار سنگی از گندهارای شرقی از معابد واستوپه های پوشکاراواتی (چهار سده) و قلب گندهارا (هده) واز کابل بودائی و کاپیسا پیدا شده و تحول آنرا در مرور زمانه مطابق حوادث تاریخی افغانستان بالاشرح دادیم حالا میخواهیم اینجا کمی آثار پلاستيك وهيكل سازی را ذیعه قالب گیری مطالعه کنیم. شبهه ئی نیست که حفریات هده و تاکزیلا مخصوصاً نقطه اول الذکر به شهادت اطاق های موزه کابل و گیمه ازده وصد گذشته به هزار ها پارچه مجسمه های خورد و کلان گچی به منصه شهود گذاشته و بجای خود اهمیت آثار پلاستيك وهيكل سازی روی قالب را وا نمود میکند . موسیو فوشه روی هرفته این شعبه را (شاخۀ باذوقۀ) هیکل تراشی سنگی گندهارا خوانده و پاره دلایل معقولی هم می آرد و منجمله به ملاحظه میرساند که در اثر مطالعات دقیقی که سرجان مارشال در تاکزیلا بعمل آورده است آبداتی که این هیکل های گچی قالب گرفته شده بصورت تزئینات در آنها نصب بود از قرون ٤ و ٥ مسیحی تجاوز نمیکند بناءً عليه هيچ يك هيكل گچی گندهارا از قرن سوم مسیحی تجاوز کرده نمیتواند و باید آغاز هیکل سازی روی قالب را در گندهارا از شروع قرن سوم حساب کرد . از روزیکه آثار گچی تاکزیلا