Page 910

( ٣٧٣ ) و نمای صنایع مستظرفه مساعد بود گندهارا درین قسمت آسیا قطعه خاکی بود که گوئی آسمان آنرا برای پدید آوردن هیکلهای زیبا و تابلوهای قشنگ خلق کرده بود . به این ترتیب فوشه در آغاز مراحلی که به وجود این صنعت پی برده به گندهارا نظر خاصی داشت بعد از حفريات بلخ که موفقیتی بار نیاورد به نظریۀ خود محكم تر گردید. این موضوع را عجالتاً اینجا گذاشته باختر را بذات خود و در سایه کشفیات قندوز مطالعه میکنیم . باختر : منطقه ئی که از نظر صنعت گريكو - ديك يا اقلاً محض از نقطه نظر مبداء صنعت مذکور در عالم نظریات تا بیک زمانی با کندهارا در جنوب هندوکش رقابت داشته و هنوز هم به زعم بعضی از دانشمندان این مسئله یکطرفه فیصله نشده است باختر است. فوشه در موقعیکه هنوز امتیاز حفريات به فرانسوی ها در افغانستان داده نشده بود در موضوع تجسس مهد تولدی صنعت گريکو بوديك از تذکار اسم بلخ و باختر ناگزیر بوده و میگفت در موقع تولدی این صنعت تا زمانی گندهارا را ترجیح میدهم که کشفیات عملی باختر مرا به اشتباه خودم قانع سازد باختر و اهمیت آن از نقطه نظر انبساط و انتشار صنعت گريکوبوديك در علاقه های سنکیانگ و آسیای مرکزی نظر مدقق مذکور را جلب کرده و در صفحه پنج جلد اول كتاب صنعت گريكو بوديك كند هارای خود میگوید : «ازروی کشفیات متعدد بودائی که از طرف یکسلسله علما در طورفان، ختن، ودیگر نقاط ترکستان چین وروس بعمل آمده است معلوم میشود که مظاهر صنعت گريکو بوديك بصورت مال التجاره وارداتی وارد این دیار شده و منزل به منزل با تردد و رفت و آمد کاروان ها به این نقاط پراگنده گردیده است واصل مهد تولدی و پرورشگاه آنرادر جای دیگر باید سراغ نمود آیا مهد این صنعت را در باختر ، در همان باختری که دوهزار سال پیش کانون تماس و برخوردسه