Page 858

(٢٨٥) رسم الخط که اصلا از ایجادت آسیائی ها است همانطوریکه مرحله به مرحله به اروپا منتشر شد بطرف شرق آسیا هم شاخه هائی دوانیده است قرار مطالعات مدققین معلوم میشود که رسم الخط وشیوهٔ نگارش درهند و آریانا و فارس از رسم الخط آرامی بمیان آمده و این رسم الخط از راههای مختلف وممکن بتاریخ های متباین به نقاط فوق انتشار یافته باشد قراریکه فوقاً ذ کرشد معمولاً عقیده چنین است که رسم الخط آرامی از راه بحر (يحتمل از سواحل جزیرهٔ عرب) به جنوب هند و از آنجا به دکن سرایت نموده است طبعی این کار ذریعهٔ ملاحان بعمل آمده و این دریانور دان را بعضی ها اراهی، بعضی ها فنيقی، بابلی و بعضی ها خو دهندوها راتصور میکنند که در قرن ۸-۷ ق م به دریاگردی مهارت فوق العاده داشتند چون این رسم الخط درهند جنوبی منتشر شد ایجابات مکان وزمان ازان رسم الخط های هند بلکه الفبا و خطوط تبت ـ سیام ـ برما سیلان نیز بوجود آمده ومعروفترین وجامع ترین همه دیواناگاری (١) است که دران زبان علمی هند سانسکریت نوشته شده است . دروطن ما آریانا رسم الخط آرامی از کدام راه و بچه وسیله آمد ؟ وا زان درین سر زمین چه ساخته شد؟ اگر چه بعضی از مد ققین به این عقیده اند که رسم الخط آرامی خیلی پیشتر از هخامنشی هاتا دوردست ترین نقاط شرقی منتشر شده بود مثلیکه وجود آن را بالا درهند بیان نمودیم ولی معمولاً عقیده بر این است که شیوع رسم الخط آرامی از فارس به آریانا ومناطق شمال غرب هند از راه خشکه با نایب الحکومه های هخا منشی و منشیان مربوطهٔ ایشان انتشار یافته است . هخامنشی ها همان طوریکه اصول معماری هیکل تراشی، ضرب مسکوکات وسائر شعب فنون ظریفه را از سامی ها تقلید کردند رسم الخط را هم ذریعه لیدی ها از (١) Devanagari یعنی نوشته (شهری و خدائی) یا (رسم الخط شاهی)