Page 849

(٢٧٦) تمام آریانا و قسمتی از کشور های مجاور را فرا گرفته بود و یکی از امپراطوری های بزرگی بود که بین چین و متصر فات آسیائی امپراطوری روم امنیت بادوامی را درین گوشۀ آسیا برقرار کرده و در سایۀ امنیت و رفاه و وسعت نظر پادشاهان و سیاست ارتقاء خواهانه ایشان در زمینه های مختلف حیات فکری، صنعتی، تجارتی، ادبی، دینی، عمرانی، تحولاتی رخ داد که پیش آن پیشتر سابقه نداشت و روی همرفته اکثر آن کم و بیش در دوره های مابعد تأثیر افکنده است . اینك تحت عناوین كوچك يكی يكی وارد این قسمت ها میشویم : آئین : در دوره کوشانی یکطرف هنوز بقایای دیانت های قدیم آریائی از قبیل پرستش اناهیتا ، ( ربته النوع فراوانی و آمو دریا ) میتر یا ( مهر ) آتش پرستی از بین نرفته بود و از طرف دیگر دیانت بودائی کسب عمومیت میکرد ، علاوه بر اینها طوریکه در فصل ششم همین جلد ( صفحه ٨٦ ـ ٨٧ ) نگاشتیم چون ارباب انواع میتولوژی یونانی هم با یونانی هائی که در آریانا مستقر شدند معروف و کم بیش پیروانی پیدا کرده بود بشهادت مسکو کات کوشانی هنوز خاطرۀ اکثر آنها از بین نرفته بود زیرا قراریکه دیدیم کنیشکا تصاویر و نام های اینهارا در مسکوکات خود بضرب میرسانید، تا اندازۀ که از مسکوکات و قرائن و اشارات مختلفه معلوم میشود پادشاهان کوشانی همه یکسان بطرف یکی از ادیان معمولة آریانا توجه مخصوصی نداشتند . آزادی آئین و عقیدۀ ممیزۀ عمومی دورۀ آنها است . بناءً علیه همه مذاهب و ادیانی که در اقطار امپراطوری وسیع آنها معمول بود رشد طبیعی خود را طی میکرد، پادشاهان کوشانی باوجود حفظ موازنۀ هر کدام بيك ديني تمایل مزید نشان میدادند . کجولا كد فيزس با وجودیکه بصفت «دراماتی تاسا» یعنی (دین دار) یاد شده واضح نمیتوان گفت که پیرو چه دیانتی بوده و يما کدفیزی جانشین او دومین پادشاه کوشانی یا پیرو آئین شیوائی یا مشوق آن بود. كنیشکای کبیر مؤسس دومین دودمان سلطنتی کوشان در سال