Page 84

(٦٣) خاك آریانا سروده شده ومن حيث ادب وزبان وتاريخ وجغرافيه وعنمنات ورسوم وعادات وحيات اجتماعی وغيره بيك دورة مهم زندگانی ما و کشور ما روشنی می اندازد، مجموع سرودهای ریگ وید که تقسیمات داخل آنرا مطالعه کردیم من حيث زمان و مکان فرق دارد چنانچه "وی وین دو سن مارتن" فرانسوی درین مورد می نویسد: "سرودهای ریگ وید بلا شبهه به زمان و مكان مختلف بميان آمده حین مطالعه پارچه های متعدد این مجموعه وسیع دقت زیاد باید کرد که غیر از اشارات انسابی وپاره چیزهای دیگر که در خور سنجش است میان سرودهای قدیم تر و آنهائی که بمانزديك تر اند مدت خیلی زیادی گذشته . (۱) موسیو واله دو پوسن چنین اظهار میدار د: میدانیم که آریاها میان خود می جنگیدند، بطی حرکت میکردند و در عصر «ریگ در مفنها الیه شمال غربی هند و افغانستان شرقی بودند و در اینجاها اقتدار یک قرن ها وقت گرفته است بین سرودهای قديمه وجديد ، بين سرود جديد وبرهمانا ، ها صدها سال سپری شده ، تنها اگر به تقسیمات مدارس برهماناها ، به السنه سلاله های استادانی که مدارس مذکور به انها مربوط است و به تذکار استادان از منه سابقه نگاه کنیم هر کدام بجای خود ظاهر میسازد که انشاد انها چند بن قرن وقت گرفته است » (۲) مطلب ما اینجا در سرود ریگ وید است که به اساس نظریات محققين ومخصوصاً انچه بالا ذکر شد میان قدیم ترین پارچه آن که در خاک افغانستان سروده شده وجدید ترین آن که در پنجاب بعمل آمده قرنهای طولانی گذشته و در این میان بعقیده ماکس مولر زبان سرودها پاره تحولاتی نموده که در آن بمناسبت پاره وقایع داستانی و نیمه تاریخی وادبی میتوان مدارسی تعین کرد. مخصوصاً وادی های رودخانه ها (۱) صفحه ۹ مطالعات جغرافیائی شمال غرب هند تاليف : وی وین دوسن «مارتن» (۲) صفحه ۲۱۹ هند واروپائی وهند و ایرانی . هند تا حوالی ۳۰۰ سال ق م