Page 827

(٢٥٦) «واسیشکا» درحوالی سال ٢٤ م وهوویشکا در سال های بین ٣٣ و ٦٠ در «ماتورا» حکمرانی میکردند شهزادهٔ دیگری موسوم به «کنیشکا» که میتوان او را کنیشکای دوم خواند در سال ٤١ در(آر Ara) پنجاب حکومت می نمود. بهترین راه حل این موضوع قرار عقیده مورخ انگلیس این است که (واسیشکا) و (هوویشکا) پسران کنیشکا بودند و در حالیکه پدر آنها درما ورای کوها (یعنی افغانستان) مصروف پیکار بود در هند علیا نایب الحکومگی می نمودند. چون از «واسیشکا» هیچ سکه بدست نیامده و کسی سکه او را تا حال نمیشناسد «ونست سمت» ازین نتیجه گرفته اظهار نظر یه میکند که این شهزاده قبل از پدر خود کنیشکا مرده و بعد از کنیشکا تمام امپراطوری کوشان به پسر دیگرش «هوویشکا» رسیده است. مستر کنو در صفحه «٨١» کتاب «کتیبه های خروشتی» از زبان پروفیسر لیودر Luders می نویسد: «پروفیسر لیودر» به این عقیده است که بعد از وفات کنیشکای کبیر امپراطوری او به دو حصه تقسیم شده. کنیشکای دوم پسر واسیشکا در شمال و «هوویشکا» درهند سلطنت می نمود معذالک چندی بعد مناطق شمال هم بدست هوویشکا اداره میشد زیرا در سال ٥١ به عنوان امپراطور در کتیبه وردک (١) یاد شده است . مستر «کنو» می نویسد که این نظریه اگر چه تنها نظریه رضائیت بخش است بازهم کمی اصلاحات میخواهد. درین شبههٔ نیست که «واسیشکا» جانشین کنیشکای کبیر بود آخرین سند که از کنیشکا بدست آمده سال (٢٣) است وواسیشکا حتی در سال های ما بعد همین تاریخ دارای عنوان امپراطوری بوده مشارالیه محتملاً پسر کنیشکا بوده زیرا پسر خود واسیشکاهم کنیشکا نام داشت اگر چه مشارالیه سکه بنام خود بضرب نرسانیده معذالك بجای پدر خود کنیشکای کبیر جلوس نموده است آخرین تاریخی که از هوویشکا بدست آمده سال ٢٨ است و احتمال دارد که در حوالی همین زمان وفات نموده باشد و من گمان میکنم که بجای او کنیشکای دوم پسرش بعنوان امپراطور جلوس نموده باشد.» (١) کتیبه مذکور را از مقام «خوات» ورد كمسن انگلیس کشف نموده.