Page 787

( ۲۱۸ ) بعد تر مفصل تحت عنوان « راه ابریشم » مطالعه خواهیم نمود . در اینجا که مصروف مطالعه اوضاع تجارت واقتصاد مملکت در عصر کدفیزس ها میباشیم همین قدر متذکر میشویم که پول رومن به مقداد زیاد وارد آریانا شده وراه جنوب و شمال تازه برای انتقال اموال بطرف غرب باز شده بود . چون کوشانی ها در افغانستان تحت نفوذ تهذیب باختری آمدند در ۸۰ سال دوره سلطنت خاندان کدفیزس که روی هم رفته سه خمس قرن اول وخمس اول قرن دوم مسیحی را دربر میگیرد وما عجالتاً مصروف مطالعه عمومیات همین عصر هستیم، آئین اوستائی و بودائی هردو معمول بود . طبیعی آتش پرستی از حوالی دوقرن قبل باین طرف جای خودرا به آئین بودائی مخصوصاً در علاقه های شرقی آریانا خالی کرده وفلسفه «ساکیا مونی» توسعه می یافت. معذالك دین زردشتی بکلی محو نشده و قراریکه بعدتر در همین فصل خواهیم دید درعصر کنیشکا که آئین بودائی به منتهای عروج خود میرسد بازهم روی مسکوکات پادشاه مقتدر کوشانی اشکال ارباب النواع اوستائی دیده میشود . بهر حال درعصر سلطنت خاندان کدفیزس دیانت بودائی آهسته آهسته انبساط می یافت. کدفیزس اول دربعضی مسکوکات خودرابه صفت «درامانی تاسا» یعنی (دین دار) خوانده است اگرچه از این صفت عقیده و آئین اوپوره معلوم نمیشود معذالك شاه بادیانتی بوده. مسکوکات پسراو کدفیزس دوم چه طلائی وچه مسی به موضوع دیگر روشنی می اندازد که عبارت از احترام شیوا است پیشتر متذکر شدیم که در مسکوکات او شیوا و گاو ناندی و نیزه سه دندان که سلاح ممیزه اوست بضرب رسیده ازین همه واضح معلوم میشود که کدفیزس دوم یا «پیرو شیوا» بوده چنانچه جمعی را عقیده برین است ویا اقلاً بعدازفتوحات هنداز نقطه نظر سیاست در بعضی مسکوکات طلاومس خودرا پیرو یا مشوق این دیانت معرفی کرده واین