Page 72

( 51 ) با وصف این حال یادگارهای فراوانی چه از خاک و چه از باشندگان عرب سند در آنها موجود است بهرحال عجالتاً به این مطالب کاری نداریم زیرا حدودی که سرودها دران سروده شده است بسان شرح خواهد یافت لذا به این می پردازیم که این سرودها یعنی مجموعه چهار کتابی را که ذکر شد " سرودهای معلوم " میخوانند زیرا به هر کیفیتی که بوده دهن بدهن تا بعصر ما رسیده است . آنچه درین مبحث گفتنی هستیم این است که سرودهای آریائی منحصر و محدود به همین آثار منظوم فوق نمیباشد بلکه یادگار و نمایندهٔ يك دورهٔ ثقافت ادبی بزرگی است که شواهد قدیمهٔ آن بکلی از بین رفته چنانچه خود سرودهای ویدی بازیار به این مطالب اشاره میکند . اگرچه بالفحص اشعار مجهول ویدی بدست نمی آید معذالك تذکار آن از نقطهٔ نظر مراتب تاریخی ادبیات ویدی در آریانا خیلی مهم است زیرا سرزمینی که در آن سرودهای مجهول سروده شده سرزمین آریانا ومخصوصاً قسمت بلهیکا یا بخدی ریبا است. تصریح مطلب اینکه سرودهای مجهول بین عصر ویدی و زمان استقرار آریاها در حوزه اکوس ( باختر ) بمیان آمده و این خود وانمود میکند که سرودهای مجهول باید سراسر در آریانا و حصهٔ زیاد آن در حصهٔ شمال هندوکش بمیان آمده باشد بیشتر گفتیم که (سرودها) در حقیقت منظومه های روحانی بود که از زبان آریائی ها بیرون شده و چون آریائی ها پیش از شروع مهاجرت در بخدی هم زبان به توصیف عناصر طبیعی گشوده طبعاً حکم میتوان کرد که اولین پارچه نظم و شعر در شمال هندوکوه سروده شده است و چون مهاجرت شروع نشده بود اثرات آن به دیگر نقاط انتشار یافته نتوانست. همین طور سرودهائیکه در اوائل مهاجرت در سایر نقاط شمال هندوکش یا جنوب آن ظهور نموده است هم بواسطهٔ قدامت شواهدی از خود باقی نگذاشته و از همین جهت است که در سرودهای ریگ وید که قدیم ترین حصهٔ اشعار معلوم را تشکیل میدهد از رود کابل وسوات و کرم