Page 668

(۱۱۱) سوم تحت عنوان «جنگ و ادوات جنگی» (صفحهٔ ۳۲۶) ممیزات رزمی و حیات سلحشوری باشندگان آریانا در عصر ویدی و اوستائی شرح یافته است از دورهٔ اخیرالذکر تا عصری که این جا مشغول مطالعهٔ آن هستیم این روح همیشه زنده بوده و شاهد آن هم خود واقعات تاریخی است که درین بین رخ داده و به تفصیل در جلد اول شرح یافته است. این جا به تعقیب آنچه درین مورد در فصول جلد اول نوشته شده میخواهیم حتی‌الامکان چند سطری راجع به وضعیت نظامی و صنوف عسکری دولت یونان و باختری بنویسیم. قراریکه از روی اقدامات جنگی دولت یونان و باختری در عقب زدن متهاجمین مانند سلوسی‌های شامی و موریاهای هندی و باز از روی جنگ‌های استعماری که در خاک‌های ماورای شرقی اندوس (رود سند) و حوزهٔ تارم بعمل آمده، معلوم میشود که پادشاهان یونان و باختری مقتدر و آریانا درین عصر قوهٔ نظامی مرتب و بزرگی داشته و این قوه آنقدر توانا بوده که سلوسی‌ها را وادار به شناختن استقلال آریانا کند و تا حوزهٔ گنگا و تارم دامنهٔ فتوحات خود را وسعت دهد. درین هیچ شبهه‌ئی نیست که مهمترین حصهٔ تشکیلات اردوی ما را درین وقت سواره نظام تشکیل داده بود. اسپ همان اسپی که در دوره‌های باستان تاریخ ما مخصوصاً در دورهٔ اوستائی «سواری و سوارکاری» را در جامعه بمیان آورده بود هنوز به اهمیت سابق خود باقی بود و دسته‌های سریع‌الحرکت سواره مدهشترین عامل حمله و تهاجم شمرده میشد. باشندگان صفحات شمال هندوکش اهالی باختر و تخارستان که تا امروز در سوارکاری مهارت فوق‌العاده دارند حتی بهترین دسته‌های سوارهٔ نظام ما را تشکیل داده و فتوحات بزرگ این دوره بیشتر نتیجهٔ سرعت حرکت آنها بود. این سوارکاران مجهز به تیر و کمان و ژوبین و نیزه و شمشیر و قمه بودند و موقع را دیده از مهمترین سلاح خود کار میگرفتند. «تره‌ور» مورخ معاصر روسی از روی کتاب «میلنداپانا Milindapana»