Page 618

(٦٩) از شمال و تجاوزات پارت ها از غرب زمانی را که او بر تخت باختر جلوس میکرد خیلی مغشوش و مبهم ساخته بهرحال از روی تحقیقات تارن اینقدر معلوم شد که قراریکه تصور میکردند هلیو کلس در امر قتل پدر خود دخالتی نداشت. حین ظهور اسکائی ها در شمال مهرداد در ۱۵۹ ق م بنای تجاوزات را گذاشت. ابوکراتید فوراً از سرحدات هند مراجعت کرد و بشرحی که ذکر رفت کشته شد هلیو کلس فوراً اعلان شاهی نمود ولی مهرداد پارتی بطرف باختر پیش آمده و او را از نفوذ و اقتدار بر انداخت معذلک حینیکه مهرداد مشغول فتح در انجبان و اراکوزی شد هلیو کلس نفوذ خود را در باختر و سغدیان و مرو قایم کرد و چند مدت دیگر هم حکمرانی نمود تا اسکائی ها فشار بیشتری آورده و اورا مجبور ساختند که به جنوب هندوکش فرود آید. به این ترتیب هلیو کلس آخرین پادشاه یونان و باختری است که در صفحات شمال حکومت نموده و با او در حوالی ۱۳۵ ق م مرکز سلطنت یونان و باختری به جنوب هندوکش در کاپیسا منتقل گردیده است، چون هلیو کلس بعد از سقوط صفحات شمال در جنوب هندوکش هم سلطنت کرده است برای تسلسل موضوع مختصراً به ظهور اسکائی ها در شمال اشاره نموده و به ذکر واقعات عصر هلیو کلس در کاپیسا می پردازیم : ظهور اسکائی ها و بحران امپراطوری آریانا: از واقعات مهمی که در ین وقت رخ میدهد و در نتیجه نفوذ یونانی ها در صفحات شمال هندوکش سقوط میکند ظهور «ساک ها» یا اسکائی ها است که یکی از قبایل سیتی میباشد و از منتهی الیه شمال شرقی از ماورای رود اپکزارت (سردربا) سر کشیده به سغدیان و بکتریا ن نمودار میشوند و دولت یونانی و باختری آهسته آهسته رو به ضعف گذاشته مضمحل میگردد و چون در مسیر اسکائی ها بجانب غرب بین ایشان و پارت ها تصادم واقع میشود دو نفر از شاهان پارتی بقتل رسیده و مسئله وخیم میشود و عاقبت