Page 605

(٥٨) وولایات آریانا یکه یکه به دور مرکز باختر جمع شده رفت . ولایات آریا (هرات) ومارگیان (مرو) و «استوئن» و «ترا گزیان» همه کمافی السابق جزءدولت یونان و باختری بودا گرچه وضعیت در انچیان و سیستان و ارا کوزی پوره روشن نیست باز هم میتوان گفت که این حصه ها هم آهسته آهسته از دست اولاده ایوتیدم بر آمده و مانند سائر قسمت ها تحت زمامداری ایو کراتید جزء دولت یونان و باختری شد بعضی ها مدعی اند که ایو کراتید موسس سومین دودمان سلطنتی یونان و باختری بنوبه خود در هند یا اقلا در پنجاب فتوحاتی کرده ولی این نظریه حقیقت ندارد و طوری که گفتیم مشار الیه از رود اندوس پیشتر نگذشته است معذالك عنوان هندی «مها راجا» بر خود نهاده و آنرا به یونانی «ملا اوس بازيلوس» یعنی شاه بزرگ ترجمه کرده اند . متاسفانه زمامداری ایو کراتید مدت مدیدی دوام نکرد و بعد از ایوتیدم و دمتریوس ابن سومین پادشاه یونان و باختری بود که ولایات آریا نا را وحدت بخشیده و از باختر بر همه یکسان سلطنت کرده است. دوره ایو کراتید از نقطه نظر آبادی و عمران شهر ها و مخصوصاً توجه به هنر پیشه گان وصنعت کاران اهمیت به سز دارد و قراریکه بپایان تر خواهیم دید حکاکی ، مهر کنی ، هیکل تراشی در زمان او به منتهای عروج خود رسیده بود. سومین دولت یونان و باختری با شخص مقتدر و با نفوذ ایو کراتید خوب شروع شده و بعروج خود رسیده بود ولی قضا برای ادامه و ترقیات مزید آن مساعدت نکرد و نگرانی هائی از شمال و شمال غرب و شرق یعنی از طرف اسکائی ها و پارت ها و اولاده خاندان ایوتیدم و طرفداران آنها مثل مناندر از خاك هند و غیره بمیان آمد. این نگرانی ها در عصر خود ایو کراتید روبه وخامت گذاشته و در عصر پسرش «هلیو کلس » عواملی ظهور کرد که منتج به سقوط دولت یونان و باختری در شمال هندوکش گردید.