Page image — the source of record
Machine transcription
(۳۹)
اوستا سرزمین «ایریاناویجه» را کنار رود خانه «وانکوهی دیتیا» قرار
میدهد و این رودخانه عبارت از آمودریا است . «سرسرپرسی سایکس» در تاریخ
افغانستان (۱) مینویسد که: «اران وج Eranyej» خانه اصلی آریائی بین رودخانه
اکسوس و ایکزارت واقع بود پس گفته میتوانیم که آریانا ویجه متذکره اوستا
علاوه بر اینکه یادی از خاطره قدیم مهد اقوام هندواروپائی میدهد با ممیزات
مخصوص اوستائی خود قطعه زمین نسبتاً سردی است بین سرچشمه سر درباو آمودریا
که با مفهوم وسیع گوشهئی از بدخشان را هم در بر میگیرد .
آریاها در باختر : قراریکه از روی سایر منابع مخصوصاً اوستا معلوم میشود
آریاها بیشتر در اثر سرما و خنك از ایریانا ویجه مهاجرت نموده و از راه سغده
(سغدیان) ومورو (مرو) به بخدی (باختر) آمدند. از حوالی پنج هزار سال
قم تا ۲ هزار قم اقلاً سه هزار سال در باختر بود و باش داشتند. حیات آنها
در اوایل خیلی ساده وطبیعی بود و شكل خانوادہ کی داشت و آهسته آهسته
قلعههای مستحكم و قریه ها و شهر ها بمیان آمد. زندگانی آنها در اوائل بیشتر
جنبه مالداری داشت و پس از تر شکل نیمه مالداری و نیمه زراعتی بخود گرفت
تا اینکه به تدریج جنبه زراعتی آن ترقی کرد. در اوائل اداره بدست پدرهای
خانواده بود تا اینکه به تدریج رئيس قلعه و رئيس قریه بمیان آمده و اولین
پادشاهان آریائی در بخدی بنای حکمرانی را گذاشتند و حیات به دور بخدی
خیلی متراکم شد و جای برای رهایش مردم و چراگاه حیواناتشان محدود گردید.
انتشار آریاها از باختر به دوطرفه هندوکش :
در حوالی ۲ هزار قم آریائیهای باختر چه در اثر تراکم تعداد چه بواسطه
تنگی جای بنای جنبش و حرکت را در باختر گذاشته و به تدریج چه در صفحات
شمال و چه در درهها و مناطق جنوب هندوکش پراگنده شدند. از روی پاره
(۱) جلد اول صفحه ٢٦
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.