{"book":"adl0967","page":60,"text":"(۳۹)\n\nاوستا سرزمین «ایریاناویجه» را کنار رود خانه «وانکوهی دیتیا» قرار\nمیدهد و این رودخانه عبارت از آمودریا است . «سرسرپرسی سایکس» در تاریخ\nافغانستان (۱) می‌نویسد که: «اران وج Eranyej» خانه اصلی آریائی بین رودخانه\nاکسوس و ایکزارت واقع بود پس گفته میتوانیم که آریانا ویجه متذکره اوستا\nعلاوه بر اینکه یادی از خاطره قدیم مهد اقوام هندواروپائی میدهد با ممیزات\nمخصوص اوستائی خود قطعه زمین نسبتاً سردی است بین سرچشمه سر درباو آمودریا\nکه با مفهوم وسیع گوشه‌ئی از بدخشان را هم در بر میگیرد .\nآریاها در باختر : قراریکه از روی سایر منابع مخصوصاً اوستا معلوم میشود\nآریاها بیشتر در اثر سرما و خنك از ایریانا ویجه مهاجرت نموده و از راه سغده\n(سغدیان) ومورو (مرو) به بخدی (باختر) آمدند. از حوالی پنج هزار سال\nقم تا ۲ هزار ق‌م اقلاً سه هزار سال در باختر بود و باش داشتند. حیات آنها\nدر اوایل خیلی ساده وطبیعی بود و شكل خانوادہ کی داشت و آهسته آهسته\nقلعه‌های مستحكم و قریه ها و شهر ها بمیان آمد. زندگانی آنها در اوائل بیشتر\nجنبه مالداری داشت و پس از تر شکل نیمه مالداری و نیمه زراعتی بخود گرفت\nتا اینکه به تدریج جنبه زراعتی آن ترقی کرد. در اوائل اداره بدست پدر‌های\nخانواده بود تا اینکه به تدریج رئيس قلعه و رئيس قریه بمیان آمده و اولین\nپادشاهان آریائی در بخدی بنای حکمرانی را گذاشتند و حیات به دور بخدی\nخیلی متراکم شد و جای برای رهایش مردم و چراگاه حیوانات‌شان محدود گردید.\nانتشار آریاها از باختر به دوطرفه هندوکش :\n\nدر حوالی ۲ هزار ق‌م آریائی‌های باختر چه در اثر تراکم تعداد چه بواسطه\nتنگی جای بنای جنبش و حرکت را در باختر گذاشته و به تدریج چه در صفحات\nشمال و چه در دره‌ها و مناطق جنوب هندوکش پراگنده شدند. از روی پاره\n\n(۱) جلد اول صفحه ٢٦","chars":1522,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/00060.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/60","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/60","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}