Page 571

( ٢٦ ) یعنی ابریشم مال التجاره نفیس و قیمت بهائی بود که چیزی به صرف مردمان با سلیقه باختر میرسید و قسمتی هم بطرف غرب میرفت چنانچه این رویه در تمام عصر کوشانی نیز دوام داشت و با کثرت حرکت کاروان های ابریشم که از شمال آریانا میگذشت و بلخ قرار گاه مهم آن بود بنام «راه ابریشم» موسوم شد و راجع به آن در فصل کوشانی مفصل تر بحث خواهیم کرد . روابط آریانا یا متصرفات هندی دولت باختر مهمتر است اگر چه خاک هند بعد از حمله اسکندر به روی یونانی ها باز شد ولی ازان جز جنگ و خون ریزی برای هند فایده ئی نرسید، و ایوتیدم اولین کسی است که با فتوحات خود راه انتشار تهذیب و صنعت یونان و باختری را با متصرفات هندی خود و از انجا به ماورای شرقی آن باز کرد. کارگران ، صنعت کاران و هنر پیشه گان یونانی درین وقت از باختر و علاقه های جنوب هندوکش به هند منتشر شدند و روح تهذیب و صنعت یونان و باختری را به هند ارمغان بردند . « راولنسن » میگوید که قرار متن کتیبه ئی که به رسم الخط خروشتی پیدا شده هنر پیشه گان یونانی باختری در عصر سلطنت پادشاهان باختر برای کار به هند میرفتند و آثار هنروری آنها تا اندازه زیاد بر کارگران بومی هندی تاثیر بخشید ( ۱ ) با شهادت این کتیبه و نظریات خود مستر «راولنسن » درین شبهه ئی نمیماند که یونانیان باختری در راه انتشار تهذیب مخلوط یونان و باختر چه رولی در هند بازی کرده اند و اوائل این کار از عصر ایوتیدم شروع شده است . روابط تجارتی بین متصرفات هندی دولت یونان و باختری و خاک آریانا بیش از پیش منبسط شد اگر از یکطرف از سنکیانگ و از ماورای آن کاروان های ابریشم به باختر میرسید از متصرفات هندی و نقاط شرقی آن عطریات ، ادویه و محصولات هندی از راه درۀ کابل بجانب بلخ میرفت. «راولنس » وضعیت بازار (۱) صفحه ١٥٨ بکتریا تالیف «راولنسن»