Page 44

(۲۳) خیلی مهم است و همه این نقاط از يك مدنیت قبل التاریخ مستفید بودند (۱) سر اورل استن در باب تشابه مظاهر این مدنیت هم عمیق شده و میگوید «معلوم نیست که قرابت مظاهر مدنیت در اثر مهاجرت بمیان آمده یا فتوحات یا مر اودات دوستانه دران دخیل است چیزیکه واضح است عمومیت مدنیت است و از حوزه سند (موهنجو دیرو) جنوب پنجاب (هر به) بلو چستان (نال) آثاری بدست آمده که از پهلوهای مختلف یکطرف با مدنیت قبل از سومری بین النهرین و مدنیت‌های يك و دوم سوز و از طرف دیگر با مدنیت ماورای بحیره حزر (شمال اکسوس) شباهت زیاد دارد. چون سیستان در میان این همه نقاط متذکره راه طبیعی بود از امکان بعید نیست که در ارتباط نقاط مذکور به رنگی از رنگ‌ها دخیل نباشد. «اگر روی نقشه دیده شود دلتای هیرمند تقریباً بيك فاصله پنصد میلی از «انو» و «موهنجو دیرو» افتاده بین ظروف تیکری قبل التاریخ دوره انه اولی تيك یا (کالکو تيك) سیستان چه در شکل و چه در تخنيك و چه در رنگ و ظروفی که هیئت امریکائی یو میلی از (انو) کشف کرده شباهت زیاد است چنانچه این نظریه از طرف مستر اندرس Mr. Andrews هم تصدیق شده است. » (۲) پس از روی بیانات فوق واضح معلوم میشود که با وجودیکه تحقیقات قبل التاریخ در دلتای هیرمند و سیستانی افغانی تازه شروع شده و هنوز در کل صفحات مملکت ادامه نیافته باز هم چه از روی همین تحقیقات مقدماتی چه از روی کشفیاتی که در حوزه اندوس و شمال اکسوس و به حواشی سرحدات تاریخی آریانا تماس دارند و از روی نظریات عمومی مدققین بزرگی که در طی مطالعات فوق از آنها نام گرفته شد بدون چون و چرا خاک آریانا نه تنها در صحنه بزرگ مدنیت کلکولی تیک که از حوزه سند تا وادی نیل انبساط داشت شامل بود بلکه هسته مرکزی (۱) صفحه ٩٥٦ - ٩٥٥ اینر موست ایشیا تالیف سر اورل استن Innermost Asia by Sir Aurel Stein (۲) فصل ۳۰ کتاب اینر موست ایشیا تالیف سر اورل استن تا اخر درین موضوع مطالعه شود