Page 357

(۳۳۶) بوده (۱) «شومری» یا «سومری» نژاد مخصوص کلده که رسم الخط، ارباب انواع مهیب، جادو، ستاره شناسی ومذهب «ایشتار Ishtar» را به کلده ارمغان دادند «اکاد» یا اکادی ها که اصلاً سامی بودند و از عربستان به بین النهرین آمده بودند و شماش Shamash (آفتاب) وماردوك Mardouk را می پرستیدند. عیلامیها باشندگان سوزیان که ایشان هم قومی مرکب بودند واگرچه با «سومری ها» و «اکادها» يك مدنیت مشترك داشتند صاحب مجمع ارباب انواع وزبان مخصوصی بودند که نه سامی بود ونه سومری. موضوع اصلیت سومری ها یکی از مسایل خیلی پرپیچ تاریخی است ومعلوم نمیشود که آیا بومیان خود کلده هستند یا قوم متهاجم وفاتح. بعضی ها که «رونه گروسه» هم دران جمله میباشد به اساس يك نظریه قدیم اصل ایشان را از حوزه اکسوس و ترکستان میدانند (۲) وچون به کلده رسیدند قوم دیگری موسوم به اکادها را در آنجا مستقر یافتند که صاف سامی وازعربستان آمده بودند این دو قوم زمین کلده را تقسیم کرده در اوائل عصر تاریخی قسمت جنوب قریب سواحل فارس در دست سومری ها وحصۀ شمال یعنی بابیلون عصر تاریخی سهم اکاد ها بود. کلدانی ها (۳) در ستاره شناسی وفلکیات معلومات زیاد داشتند وحتی آئین آنها عبارت از احترام اجرام سماوی و تاثیرات و نفوذ آنها بوده وهرشهر از خود رئیسی داشت که در عین زمان اسقف بزرگ، رب النوع محلی یعنی ستارۀ آن شهر بود. کلدانی ها در امور زراعت توجه زیاد داشتند و در ساختن اسباب لازمه زندگانی و وسایل راحت کوشش زیاد میکردند و از راه رودخانه فرات وخطوط دشتی مال التجاره خودرا به کوهای ارمنستان وشام می بردند ورسم الخط معروف میخی را که با قلم فلزی روی پارچه های گل (۱) صفحۀ ٦ تاریخ آسیا جلد اول «رونه گروسه». (۲) صفحه ٦ و٧ تاریخ آسیا جلداول تالیف رونه گروسه، پاریس ١٩٢١. (۳) قرار بعضی نظریه های جدید کلدانی ها را هم بعضی ها آریائی شمار میکنند.