Page 354

(۳۳۳) ودار مستتر به این عقیده اند که پشتو یا از زبان زند یا از زبان دیگر مشتق شده که موازی بازند از زبان آریائی باختری منشعب شده است. در صورتیکه پشتو از زند منشعب نشده باشد یا خودش مانند زبان ویدی وزند رأساً از زبان آریائی باختری جدا شده و یا اصلاً موازی بازند زبان دیگری از اصل آریائی باختری مجزا گردیده که صورت قدیم ادب آن در دست نیست و پشتو نمایندهٔ آنست و از همین جهت بعضی ها مانند داکتر «ترومپ» پشتو را زبان مستقلی بین زبان های دستهٔ هندی و دستهٔ ایرانی میخوانند . (۱) و چون دسته های مذکور از زبان سرودهای ویدی و زبان گات های اوستا یعنی زبان «وید» و «زند» بمیان آمده اند بعقیدهٔ داکتر ترومپ زبان پشتو مقام مستقلی میان این دو زبان داشته و درین صورت میتوان گفت که پهلوی وید و زند، زبان پشتو، یا اقلاً زبان دیگری که امروز بنام پشتو زبان ملی ما را تشکیل داد ه است مستقلاً از زبان آریائی باختری جدا شده بود. از زبان ویدی ما السنهٔ هندی منشعب شد ، از لسان زندما السنهٔ غلجی، منجی، شغنی وفارسی قدیم و شعبات آن بمیان آمد و پشتو در خود کشور باقی ماند . يك مسئلهٔ دیگر که تذکار آن درین مبحث بی مورد نیست این است که زبان های گوشهٔ شمال شرقی آریانا یعنی علاقهٔ تخارستان که عبارت از زبان های غلچه منجی باهنجانی، واخی ، اشکاشمی، شغنی و غیره باشد به زبان اوستائی خیلی ها شباهت دارد. علاوه بر شباهت زبان های دره های پامیر و اکسوس علیا و بدخشان به زبان زند روی هم رفته بقایای تهذیب اوستائی در میان باشندگان این گوشهٔ افغانستان نظر اکثر سیاحین و مدققین بزرگ را بخود جلب کرده است (۲) (۱) اشتباه نشود که دستهٔ السنه ایرانی از همان زبان زند بمیان آمده است . (۲) صفحهٔ ۲۱۸ - ۱۱۷ کتاب مسافرت Journeyتالیف وود صفحه ١٤١ کتاب پامیر تالیف گوردن .