Page image — the source of record
Machine transcription
(۳۳۲)
دیگر گردانید راجع به این مطلب کتب زیادی از طرف مدققین و علمای زبان نوشته شده . (۱)
پس زبان «اوستائی» یا بهتر تر بگوئیم زبان «زند» زیرا تمام اوستا به این زبان نوشته نشده و تنها «گات ها» نمونه قدیم آن است ـ زبانی است که مانند زبان سرودهای ویدی از اصل تنه زبان آریائی باختری جدا و در خاکهای کشور ما نشو و نما یافته . در زمانیکه زبان ویدی زبان سرود ها بود زبان زند و دیگر شاخههائی که مستقیماً از زبان آریائی باختری جدا شده بودند کم و بیش در نشو و نما بودند تا اینکه زبان ویدی بعد از یک دوره حیات اولی که سرودها بهترین شاهد آنست از خاکهای آریانا به اراضی ماورای شرقی اندوس «سند» منتشر شد و زبان زند آنقدر انبساط یافته بود که با عصر و آئین «و دیگر ممیزات» اوستائی کشور ما عرض وجود کند چنانچه گاتها که قدیم ترین قسمت اوستا است و در زمان حیات زرتشتر سپیتمان و ویشتاسپه پادشاه باختر سروده شده بهمین زبان میباشد .
همانطور که از زبان وید بعدها زبان سانسکریت و دیگر پراکریتها در هند و بعضی نقاط آریانای شرقی عرض وجود کرد زبان زند در زبانهای بعض حصص شمال شرقی آریانا (تخارستان) و السنهئی که پسان در خاکهای فارس بنام فارسی قدیم پیداشد دخالت زیاد دارد و از همین فارسی بعدها به تدریج و در مرور زمانههای جدید فارسی متوسط پهلوی و فارسی جدید بمیان آمده است .
اگر چه راجع به پشتو در فصل دوم هم نظریات مدققین را اظهار نمودیم ولی چون قرار تحقیقاتی که تاحال بعمل آمده ارتباط آن با «زند» بیشتر است مجدداً متذکر میشویم: رویهمرفته دو نفر از مدققین بزرگ «مولر» Fr.Muller
(۱) گرامر اوستا و مقایسه آن با سانسکریت ۱۸۹۲ تالیف جکسن. لهجه ها (Dialectes) پروفيسر مييه وغيره .
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.