Page image — the source of record
Machine transcription
( ۳۱۰ )
کایگر این پارچه را ازمتن اوستا ازفقرۀ ۳ و ۴ ابان یشت یا یشت ۵ نقل کرده و در اطراف آن تبصره کرده میگوید : « آنچه که بالا ذکر شد تصویر رودخانۀ بزرگ و پر آبی است که دارای معاونین متعدد میباشد و اگر به اصل مسکن ملت اوستائی ، آنطوریکه از خلال معلومات جغرافیائی خود اوستا بر می آید نگاه بکنیم بلاشبهه ملتفت میشویم که « اردوی سورا » عبارت از رودخانۀ اکسوس ( آمو دریا ) است و کسانیکه مسکن ملت اوستائی را بطرف غرب قرار میدهند برای تعین رودخانه «اردوی سورا» هیچ چیزی در مقابل خود ندارند . » (۱) ملتفت باید بود که « اردویسورا اناهیتا» تنها نام جریان آب رودخانه اکسوس نبود بلکه « بسزاقا» باژنی این رودخانۀ بزرگ را هم نمایندگی میکرد وحتی گفته میتوانیم که اساساً مقصد اصلی اوستا از «اردوی سورا انا هیتا » زنی یا ربة النوع رودخانه اکسوس بود .
اوستا ، ابان یشت یا یشت پنجم خود را سراسر وقف ستایش این ربة النوع کرده . دارمستتر کلمۀ « اردوی سورا اناهیتا » را « قوۀ عالی مطهر » ترجمه کرده و میگوید که مقصد از آن سر چشمۀ طبیعی است بالای کوه «هو کیریا» که از بلندی به ستاره میخورد و از آن به اصطلاح اوستا تمام رودخانه های زمین پایان میشود (۲) در ماخذ جدیدتر اردویسور Ardvisur نام رود خانه شده و اناهیت Anahit ژنی یا ربة النوع آنرا در بر میگیرد .
به این ترتیب کلمۀ « اردوی سورا » از «اناهیتا» جدا شده و « اناهیتا » بحيث ربة النوع آب و رودخانه امووربة النوع زمین و فراوانی و حاصل خیزی زمین و حتی قوۀ تانیث زن و غیره در صفحات باختر در آریا نا و خارج سرحدات دوام کرد.
(۱) صفحه XLV (۴۵) مقدمه جلد اول مدنیت ایرانی های شرقی در زمانه های قدیم ترجمۀ انگلیسی داراب دستور « پشوتان سنجانا »
(۲) «هو کیریا » یکی از قلل پامیر است .
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.