{"book":"adl0967","page":331,"text":"( ۳۱۰ )\n\nکایگر این پارچه را ازمتن اوستا ازفقرۀ ۳ و ۴ ابان یشت یا یشت ۵ نقل کرده و در اطراف آن تبصره کرده میگوید : « آنچه که بالا ذکر شد تصویر رودخانۀ بزرگ و پر آبی است که دارای معاونین متعدد میباشد و اگر به اصل مسکن ملت اوستائی ، آنطوریکه از خلال معلومات جغرافیائی خود اوستا بر می آید نگاه بکنیم بلاشبهه ملتفت میشویم که « اردوی سورا » عبارت از رودخانۀ اکسوس ( آمو دریا ) است و کسانیکه مسکن ملت اوستائی را بطرف غرب قرار میدهند برای تعین رودخانه «اردوی سورا» هیچ چیزی در مقابل خود ندارند . » (۱) ملتفت باید بود که « اردویسورا اناهیتا» تنها نام جریان آب رودخانه اکسوس نبود بلکه « بسزاقا» باژنی این رودخانۀ بزرگ را هم نمایندگی میکرد وحتی گفته میتوانیم که اساساً مقصد اصلی اوستا از «اردوی سورا انا هیتا » زنی یا ربة النوع رودخانه اکسوس بود .\nاوستا ، ابان یشت یا یشت پنجم خود را سراسر وقف ستایش این ربة النوع کرده . دارمستتر کلمۀ « اردوی سورا اناهیتا » را « قوۀ عالی مطهر » ترجمه کرده و میگوید که مقصد از آن سر چشمۀ طبیعی است بالای کوه «هو کیریا» که از بلندی به ستاره میخورد و از آن به اصطلاح اوستا تمام رودخانه های زمین پایان میشود (۲) در ماخذ جدیدتر اردویسور Ardvisur نام رود خانه شده و اناهیت Anahit ژنی یا ربة النوع آنرا در بر میگیرد .\nبه این ترتیب کلمۀ « اردوی سورا » از «اناهیتا» جدا شده و « اناهیتا » بحيث ربة النوع آب و رودخانه امووربة النوع زمین و فراوانی و حاصل خیزی زمین و حتی قوۀ تانیث زن و غیره در صفحات باختر در آریا نا و خارج سرحدات دوام کرد.\n\n(۱) صفحه XLV (۴۵) مقدمه جلد اول مدنیت ایرانی های شرقی در زمانه های قدیم ترجمۀ انگلیسی داراب دستور « پشوتان سنجانا »\n(۲) «هو کیریا » یکی از قلل پامیر است .","chars":1507,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0967/00331.jpg","first_page":1,"last_page":1363,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تارىخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0967/331","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0967/canvas/331","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0967/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0967_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}