Page 323

( ۳۰۲ ) عناصر روشن وخوب را باعناصر تاريك وبد بخود گرفت واین مفکوره تهداب آئین او ستائی را تشکیل داد و بصورت عمو می قوه خوب وبد ، مفید ومضر ر و شن و تـار يك در مخیلۀ این و قت شخصیت پیدا کر د ه و صا حب نام ها شد . چنانچه قوۀ نیکی را «سپنته مینو» و قوۀ بدی را «انگرومینو» مینامیدند وآنها را «خرد مقدس» و «خرد خبیث» هم ترجمه کرده اند . اگر چه اساس آئین اوستائی بر روی مقابلۀ همین دو قوۀ روشن و تاريك ، نيك و بد ، مفید و مضر گذاشته شده بود معذالك «اهورا مزدا» ( هرمزد ) در رأس همه حکمفر مائی میکرد . به این ترتیب ملتفت باید بود که هر مقابله و ستیز که بود در میان «سپنته مینو» و «انگرومینو» بعمل می آمد و در مقابل اهورا مزدا کدام قوۀ فاعل خبیث وجود خارجی نداشت . پس «دوالیزم» اوستائی درگاتها مفهوم مخصوص و معینی داشت به این ترتیب که «اهورا مزدا» (هرمزد) به تنهائی نظام کاینات را اداره میکرد و مقابله میان قوه نیکی وبدی ، میان خیر و شر، میان نور وجدان و تاریکی های شهوت نفسانی بود که آنهم با روح خوش بینی که درین دیانت موجود بود با مراعات قوانین اخلاقی به فتح و غلبه روشنی برتاریکی منتهی میشد . اوستا در حقیقت حیات و تمام مربوطات آنرا دو جنبه داده بود که یکی آن نور و روشنی و دیگر آن ظلمت وتاریکی بود . جنگ و ستیز خواهشات نفسانی و هدایات وجدانی و عقلی انسانی مظهر همین دو مفکوره است که اوستا آنرا خارج وجود فردی بشری عمومیت داده و در هر مورد مقابله وستیز وعزم و اراده را توصیه کرده و آخر هم به غلبۀ روشنی های وجدان بر تاریکی های خواهشات نفسانی اطمینان داده است . پیشتر گفتیم که «سپنته مینو» و «انگرومینو» یعنی عنصر خوب وبد اساساً در نبرد بودند، پس روشنی ها ومحاسن مادی و معنوی یکطرف و سیاهی و خباثت طرف دیگر صف بسته بود و همین رویه باعث شد که