Page 219

(۱۹۸) در سینه‌ها و حافظه‌ها محفوظ بود خواه از روی پارچه‌های متفرق دیگر آنقدر مدارک و آثار کافی بدست آمد که ازان مجموعه ئی بسازند و نظام و قوانین حیاتی، مدنی تهذیبی قدیم باختر را تجدید نمایند. چون جمع کردن و تدوین اوستای نو هم شرحی دارد ذیلاً صورت مختصر به آن می‌پردازیم: اولین کسیکه بخیال جمع آوری افتاد ولکش Volkash یا «ولخش» پارتی بود و چون در میان پارتی‌ها اقلا چهار نفر به این اسم سلطنت نموده اند مدققین جمع کنندۀ اوستا معرو فترین ولخش‌ها «ولجس اول را میدانند (۱) که معاصر «نرو Nero» امپراطور رم بود و در نیمۀ دوم قرن اول مسیحی سلطنت داشت. ولخش اول و برادرش تریداتس Tridates هر دو پیرو آئین زردشتی بودند و حتی «تریداتس» خودش موبد بزرگ بود و این نظریه را مکاتیبی ثابت میکند که بین نرو و این دو برادر تبادله شده است. بهر جهت اولین اقدام در جمع آوری کتاب اوستا از طرف ولخش پادشاه پارتی در ربع سوم قرن اول مسیحی بعمل آمد و این اوستا تا هر اندازه‌ئی که جمع شده بود تا ظهور ساسانیان باقی ماند. موسس سلاسۀ ساسانی «اردشیر» چون پسر يك نفر کاهنی بود که بنام «بابك» در يك معبد «اناهیتا» در شهر استخر مجاوری میکرد در اثر توصیۀ پدر به جمع آوری اوستا اقدام نموده تنسار Tansar بزرگترین عالم وقت خود را امر داد که هیئتی تشکیل داده و به تعمیل این کار اقدام کند چنانچه تا اندازۀ زیاد درین راه صرف مساعی بکار برده و آنچه در عصر پارتی جمع شده بود مکمل تر ساخت. بعد از اردشیر پسرش شاپور اول (٢٤١ - ٢٧٢ بم) سومین شخصی است که در جمع آوری اوستا مجاهدت نمود. مشار الیه حکم داد تا بعضی مباحث علمی، حکمتی، ستاره شناسی، فلسفی، جغرافیائی را از کتب قدیمۀ هند (۱) قرار نظریه دار مستتر