Page 182

(١٦١) آن شاخه هند اروپائی صحبت میکنیم که به تاریخ قدیم کشور ما بصورت مستقیم تماس وارتباط دارد . بیشتر متذکر شدیم که آن شاخه هند واروپائی که از مهداولی ( حوزه علیای سردريا واكسوس و اراضی متصل آن ) جدا شده و بطرف جنوب فرود آمد و در بخدی متمرکز شد . کتله آریائی باختری را تشکیل داد که کلمه « آریا » به استناد شواهد تاریخی در مورد آنها تطبیق میشود. زبان این خانواده را مدققین بنام «آریا» یا هندو ایرانی یا « باختری» یاد میکنند و کلمه باختری اولین تسمیه ایست که از طرف علمای زبان درین مورد اطلاق شده است. علما ازین خانواده زبان دوشاخه بزرگ کشیده اند که معمولاً یکی آنرا « هندی » و دیگر آنرا «ایرانی» میخوانند و فی حد ذاته هر کدام ازین شاخه در کانون اصلی خود یعنی باختر واریا نامیان آمده و بعد از انبساط وتکامل یسان به دو طرف شرق و غرب بامها جرین آریائی به هند و فارس منتشر شده است . این طور هم اظهار نظریه میکنند که زبان خانواده اریا یا باختری تقریباً در ١٤ یا ١٥ قرن قم در اراضی وسیعی که از پارس و مدیا تا پنجاب انبساط داشت وسغدیان را هم در بر میگرفت تکلم میشد به این حساب هم میبینیم (۱) که کانون این علاقه وسیع که زبان «آریا » در آن حرف زده میشد آریانا بود بیشتر گفتیم که خانواده های شرقی و غربی این زبان که علمای زبان آنها را هندی و ایرانی خوانده اند اصلا و اساساً در آریانا بمیان آمده است واضح تر این مسئله را چنین میتوان تشریح داد که سر حلقه زبان های که از آن خانواده لهجه های هندی و ایرانی بسان تر تشکیل شده اند یعنی زبان « ودا » و زبان اوستا « زند » هر کدام با نمونه ها وشواهد ادبیات پخته و مکمل خود (۱) صفحه ٥٧ کتاب هند و اروپائی وهند وایرانی هندتا حوالی ٣٠٠ سال ق م تالیف لوی دولاواله دوپوسن» از سلسله تاریخ دنیا جلد سوم .