Page 180

(159) با مرور زمانه ازهم سواشده اند چنانچه هر کدام ازین دو زبان بذات خود بصفت«باختری» یاد شده اند . علمای زبان شناسی با تحقیقاتی که درین زمینه نموده اند از نقطه نظر صوت اختلاف چندی بین زبان سرودهای ویدی ومتن اوستا یافته اند که ذکر تفصیل آن اینجا امکان ندارد ومربوط به موضوعی که سردست است متذکر میشویم که (س) سانسکرت ویدی، دراوستا به (ه) تبدیل میشد وبه این ترتیب «سوما» «هوما» شده است . اگر آنچه راجع به این مشروب درریگ وید واوستا ذکر شده بهم مقایسه شود معلوم میشود که پیش از جدائی و مهاجرت شاخه های آریائی هندی وفارسی از آریانا سومایا هوما دراساطير و معتقدات و حیات اجتماعی عصری که این دوشاخه کتلهٔ مشترکی تشکیل میداد رول مهمی بازی نموده است. ریگ وید واوستا هردو نسبت بماهيت وعنصر ومبداء وتركيب و خصایص مميزه وديگر صفات این مشروب هم زبان اند، هر دو میگویند که پرنده ئی دانه گیاه آنرا از آسمانها آورده است . هردو متذکر میشود که این گیاه در قلل ودامنه های کوه ها ونقاط مرتفعه می روئید، قرار هر دو منبع واضح معلوم میشود که کوهای آریانای قدیم اختصاص به روئيدن ونشوونمای این گیاه داشت. در هر دوجا سوما «شاه گیاهان» خوانده شده ، در هر دو خواص صحی و صحبت بخش آن بيك رنگ تذکار رفته در هردو متذکر میشوند که نوشیدن آن باعث طوالت دورهٔ حیات بود . طریق ساختن آن در هردو ماخذ یکسان ذکر شده هردو منبع افسانه ها و داستان های مربوط به سوما وهوما را يك قسم نقل میکنند ، خلاصه تشابه بیان دردوماخذ اولی قدیم آریانا به اندازه ئی زیاد است که میتوان معلومات یکی را هوبه هو به دیگری تطبیق داد .