Page 143

(۱۲۲) در انتخاب پادشاه ریشی‌ها «دانایان» گرامنی‌ها یا رؤسای دهات و مجالس عوام و اعیان که بنام‌های «سمتی» و «سبها» یاد شده‌اند هرکدام اظهار نظریه میتوانستند. بسانها که رژیم شاهی مقتدر شد سلطنت ارثی بیشتر رواج پیدا کرد. شاه به کلمۀ (راجان) یاد میشد و معنی اصلی آن «نجیب» بود. قبیلۀ شاهی محترم بود و اعضای آن به نام راجانایا Rajanaya خوانده میشد. پادشاه لباس فاخره مزین با طلا و جواهرات استعمال میکرد در دربار مصاحبین و حواشی قریب شاه مرکب بود از اعضای قبیلۀ شاهی ، مشاور مذهبی که بنام «پروهیتا Purohita » یاد میشد و معمولاً قریب تخت پادشاهی نشست و در ادارۀ امور به او مشوره میداد ، گرامنی (رؤسای قبایل) سوتا Suta یا عراده‌ران شاهی ، سنانی Senani یا «سردارسپه» وغیره . پادشاه شخصاً قشون را در جنگ قیادت میکرد ، سواره‌نظام و عراده‌های جنگی از او حمایت مینمود عایدات دولتی را بیشتر مالیات رعایا تشکیل میداد و چون پول و طلا نسبتاً کم بود بیشتر مالیات جنسی از قبیل حبوبات و حیوانات می‌پرداختند. پادشاه در قلعۀ مستحکم یا ارگ که آنرا «پور» میگفتند زندگانی میکرد. بیشتر متذکر شدیم که جامعه آریائی در شمال و جنوب هندوکش پیش از عصر مهاجرت و بعد از آن دودفعه مراتب اجتماعی را بشرحیکه ذکر رفت پیمودند و در هردو مرتبه مراتب به نظام شاهی منتهی شده است. درین هیچ شبه‌ئی نیست که اولین نظام شاهی آریائی در باختر بعمل آمده و افتخار اولین مرکزیت جامعه آریائی و ظهور اولین حکومت شاهی به این قطعۀ زیبا نسبت میشود باوجودیکه متاسفانه سرودهای قدیمه بما نرسیده است معذالك سرودهای معلوم ویدی و متن اوستا و «مهاباراته» شاهانی را یادآوری میکنند که سلالۀ نسب آنها بالا رفته و به ارباب انواع متصل میشود چیز عجیبی که این مفکوره را تائید میکند موضوع لزوم انتخاب شاه است که متن اوستا