Page 122

( ۱۰۱ ) در آن آباد است بود و باش داشتند «راولسن» چنین اظهار میدارد که قرار احتمال ایشان در منطقه مرتفعه رهایش داشتند که از یکطرف از کابل تا هرات و از جانب دیگر از سر پل تا سواحل هیرمند انبساط داشت . در اسم آنها دو کلمه می بینند «ستا» یا «ست» به معنی (صد) و «گیدی» به معنی «ماده گاو» که ترجمه مرکب آن «مالکین صد ماده گاو» میشود (۱) بعضی ها در کلمۀ «ستك» که درین اسم موجود است کلمۀ «خنگ» را سراغ میدهند . بهر حال از روی ترجمۀ نام به اساسی که ذکر شد معلوم میشود که مردمان مالدار بودند و قرار یکه «بر تلو» و «راولسن» حدود مسکن آنها را معین کرده اند در یکی از دوره های تاریخ کهستانات مرکزی آریانا رهایشگاه آنها بود . از روی لباس شباهت زیادی به کنداری ها داشتند . حصۀ بالای بدن و ران های خودرا اکثراً برهنه میگذاشتند. شمشیر کوتاه و راست استعمال میکردند و بند آنرا از شانه چپ خویش میگذرانیدند . ایاریتی ها : ایا ریتی ها قومی است که محتملاً در یکی از دامنه های جنوب سپین غر می زیست بعضی ها ایشان را بایاریتی های Paryetae بطلیموس مقایسه کرده اند . نام آنها کهستانی معنی دارد زیرا در «زند» و «سانسکریت» کوه به صورت «پوریو Pauru و «پاریوه Paruh» هم آمده (۲) اپاریتی ها در جنوب شرقی آریانا زندگانی داشتند . «بیلو» در کتاب نژادهای افغانستان (۳) ایشان را به استناد تذکار هرودوت در علاقۀ «پکتیا» قرار میدهد و این علاقه ایست که سمت جنوبی و شرقی افغانستان را تا سواحل رودسند در بر میگیرد. «بیلو» در کتاب خویش ایا ریتی ها را عبارت از «اپریدی» یا «ا فریدی» میداند (۱) از احتمال بعید نیست که «گیدی» یکنوع گوسفند بی دنبه هم بوده باشد چنانچه گوسفند های هزار گی را هنوزهم «گوسفند گدی» گویند . (۲) «پروت» و «پروتی» در منابع سانسکریت صورت مذکر و مونث اسم ژنی کوه است. (۳) صفحة ٥٧ - ٥٨ .