Page 1169

( ٥٧٤ ) شده اند و مراسمی شبیه به پهلوان او لمپ خود دیده اند پس آنچه اراتوسننس در قرن سوم ق م راجع به دیوونیزس میگوید در حقیقت به وجود آئین شیوائی قدیمه افغانستان شهادت میدهد ( ١ ) ملتفت باید بود که روی مسکوکات «ابو کراتیدس» و «انتیال کیداس» هيكل يك نوع «روسی» را روی تخت نشسته نمایش داده اند . یکطرف قله کوه و جانب دیگر نیمه بدن فیلی دیده میشود و قله کوهی در همین کاپیسا بنام ( پیلو سارا ) یعنی « کوه فیل سر » معروف بود، هیوان ـ تسنگ زایر چینی حین ورود در کاپیسا در قله کوه ( ارونا ) به رب النوعی بنام « سونا» اشاره میکند و میگوید که معبد او را بطرف جنوب به علاقهٔ «تسو کوته » انتقال داده اند . این اشارات هم بجای خود وا نمود میکند که پرستش « مهشوارا » ( آئین شیوائی قدیمه با تحول مختلف آن ) مسلسل از اعصار قبل التاريخ تا قرن ٧ مسیحی و از آنوقت هم به بعد تا موقع انتشار دین مقدس اسلام بیشتر در مناطق جنوبی افغانستان معمول و مروج بود و بعد از یفتکه یفتلی ها مخالفت جدی با دین بودائی نشان دادند و حتی بسیاری از سنگهرمه های آنرا خراب هم کردند دیانت شیوائی عمومیت بیشر یافت . وجود کشف ( لنگ ) ( ٢ ) از مناطق لغمان و تنگاو نجر و این نظریات را از جنبهٔ دیگر تائید میکند . شهادت مسکوکات در ین موارد امری است قطعی و ثابت میسازد که کوشانی های اخیر و یفتلی ها و امرای کوشانو یفتلی بیشتر پیرو دیانت شیوائی بودند و پیروان آن در طی قرونی که به آغاز آئین مقدس اسلامی نزدیك شده میرود در دره های جنوب هندوكش بیشتر شده میرفت و معابدی داشتند و بزرگ که از آن بعد تر حرف خواهیم زد. (١) مطالب متذكره نسبت به ( مشهوارا ) از اثر جدید فوشه موسوم به راهان قدیم بین بلخ و تا كزیلا گرفته شده است . (٢) تجسم اله تذكر