Page 1088

(٤٩٩) برانگیخت تا اینکه در ٦٣٠ جنرال لی-تسنگ Li-tsung چینی را با سه هزار سپاه بر علیه او فرستاده و برای نیم قرن نام ترکان شرقی را از میان برداشت و مغلستان شرقی و مرکزی ایلات چین شد و امپراطور تانگ به آهنگ اداب در باری ترکی لقب «تین - خان Tienkham (خان آسمانی) برخود نهاد . امپراطور چین بعد از فیصله کار ترکان شرقی متوجه ترکان غربی شد. ایشان در ین وقت مجدداً کسب قوت نموده و جاهای را که خاندان سوی در اسیای مرکزی وسینکیانگ از ایشان گرفته بود پس گرفته وولایات تر بگتی Tarbagatai ' مناس Manas ، ایلی Ili ، ماور النهر در دست آنها بود و دو مرکز آنها یکی در «اق تاغ» در شمال کو نچه و دیگری در تاشکند بر قرار بود . «شه کوی» خان که زمستان بشهر اخیر الذکر و تابستان در حوالی یلدوز Youldouz علیا مرکزی برپا کرده بود بین سال های ٦١١ و٦١٨ دامنه نفوذ وتسلط خودرا از التائی تا بحیره خزر و جبال هندکش بسط داده بود . برادر و جانشین او «تونک» بیغوبین ٦١٨ و ٦٣٠ بر قدرت خویش افزوده و علاوه بر حوزه نارم تخارستان ، باختر را در مملکت ما کما کان در تصرف داشت وهیوان - تسنگ زایر چین در سالی ٦٣٠ که بطرف مملکت ما می آمد او را به کمال اقتدار در کناره ايسيك قول » یا (دریاچه گرم) دیده و پسر او «تاورد شاد» که پیشتر از اوذکر کردیم در شمال آریانا در تخارستان حکمفرمائی داشت و قندوز را مر کز خان نشینی خود ساخته بود . قرار یکه رونه گروسه می نویسد چند ماه بعد از عبور هیوان - تسنگ شیرازه امپراطوری مقتدر ترکان غربی از هم پاشیده و در اثر انقلاب اهالی «بلخاش» Balkach و تریغتی خان ترکی موصوف «تونک» کشته شد و ترکان مربوطه او باز به دو قبیله وجنیه تقسیم شدند که بنام های چینی نو - شه پی Nou che-pi و تو لو Tou-lou