Page 1045

( ٤٥٨ ) اخشونوار و فیروز ساسانی: یزدگرد دوم طوریکه دیده شد تا آخر عمر از تهدید و حملات یفتلی ها آرام نه نشست تا در سال ٤٥٧م وفات نمود و پسران او هرمزد سوم و فیروز هر کدام مدعی سلطنت پدر شدند . اگر چه هرمزد سوم برادر بزرگ از دوری فیروز که گویند در (ری) بود استفاده نموده اعلان شاهی نمود ولی برادرش قانع نشده و بعد از دو سال در ٤٥٩ به حمایت مغان و بزرگان به شاهی رسید. در زمانیکه شهزادگان ساسانی بین خود سر تخت و تاج پدر میجنگیدند در آریانا اخشونوار بصیرترین و مقتدرترین پادشاهان یفتلی سلطنت داشت و تازه از انجام بعض اصلاحات داخلی خلاص شده بود (١) درین وقت نفوذ دولت یفتلی گذشته از طالقان عربی بر بادغیس و هرات هم انبساط داشت . جنگ اول اخشونوار و فیروز: جنگ اول اخشونوار و فیروز که سومین جنگ دولت یفتلی و ساسانیان میباشد از دو جنگ سابق بمراتب سخت تر بود چون نفوذ دولت یفتلی درین وقت تا حوزه هری رود انبساط داشت و بر علاوه بعض ماخذ از راه گم کردن عساکر ساسانی در دشتی هم صحبت کرده اند احتمال زیاد دارد که این جنگ در دشت های سرحدی که میان افغانستان و فارس حايل است بعمل آمده باشد . از روی پاره ماخذ دیگر اینطور هم معلوم میشود که یفتلی ها بعض خدعه های حربی هم بکار برده باشند چنانچه قصه کدام وزیر یفتلی یا جاسوسی را نقل میکنند که قشون ساسانی را در دشت های بیکران سرگردان و مغموم ساخت . بهر حال آنچه نزد مورخین و واقعه نگاران شرق و غرب مسلم است این است که در نتیجه جنگ بزرگی که میان اخشونوار و فیروز بعمل آمد قشون ساسانی (۱) بعض ماخذ میگویند که چون شهزادگان ساسانی بین خود مخالف شدند فیروز به دولت آریانا نزد اخشونوار پناه برد و از طرف او نایب الحکومه ولایت طالقان غربی مقرر شد و به فارس مراجعت نمود و برخلاف اخشونوار داخل محاربه گردید . کریستن سن این مطالب را که طبری ذکر نموده افسانه میخواند و میگوید که از روی واقعه تسلیم شدن قباد به یفتلی ها ساخته شده است .