Page 404

فصل هفتم ۱۴۷ و پشم و اسپ و گوسفند خیلی ترقی نموده است و تجار افغان محض تشویق تجارت پول از خزانه دولتی بدون اینکه تنزیلی از انها بگیرم بقرض داده ام بعوض تنزیل حق کرک خروج و دخول از مال التجاره آنها دریافت میدارم و این حق کرک بیشتر از تنزیل آن پولها میشود و برای خود تجار هم منفعتی عاید میشود ولی لازم است که با بانکها و صرافهای خارجه معامله و قرار داده شود که بلیتهای بانک باندازه پولی که در خزانه افغانستان موجود است رایج شود و باین وسیله پولی که بیکار مانده است در ظرف سال چندین نوبت برای امورات تجارتی داد و ستد شود و نیز ترغیب بروات تجارتی را مجری داشته ام اگرچه از فواید تجارت عمومی بی اطلاع نیستم ولی هنوز بجهت آن وقت نرسیده است که تدبیر تجارت عمومی را اختیار نمائیم ما مجبور هستیم برای مال التجاره خارجه که بمملکت ما داخل میشود بعضی شرایط قرار بدهیم و نیز لازم است حتی الامکان نگذاریم مال التجاره خارجه بعوض پول نقد وارد مملکت نماید و نیز باید سعی نمائیم که بیشتر از احتیاج واهالی وطن خود اجناس ساخته خارج از مملکت هم بفروش برسانیم تا اهالی مملکت ما از پول خارجه که در داخل افغانستان میشود متمول گردند معتناترین اجناس تجارتی که بجهت خروج برای تحصیل پول مناسبت دارد غله قته غن ترکستان و محصول معادن افغانستان میباشند و میوه جات هم بقدری زیادست که خود مان نمی توانیم همه را صرف نمائیم ولی چون راههای آهن و تلگراف و کشتیهای بخار نداریم با عدم این وسایل اخبار یه و حمل و نقل ما نمیتوانیم میوه جات را جزو اشیاء تجارتی خیلی نافعه بشماریم پسرها و اخلافم نصیحت مینمایم که ساختن راههای تازه را مثل خودم جاری داشته باشند ولی کشیدن راه آهن را که معتناترین وسیله و اسباب لازمه تجارتی میباشند معوق بدارند تا زمانیکه ما لشکری کافی بجهت حفاظت مملکت داشته باشیم و همبسنکه دیدیم ما آن قدر قوت داریم که مملکت خود را محافظت نمائیم و لشکر را چنانچه من مرتب نموده ام منظم ساختیم آن وقت زمانی خواهد بود که راههای آهن بسازیم و نیم تلگراف بکشیم تا از معدنیات و سایر ماخذ های متمول منفعت برده باشیم آن وقت زمانی خواهد بود که افغانستان چون بواسطه داشتن آب و هوای خوب و میوهای ممتاز و هواهای لطیف در فصل تابستان مثل بهشت میباشد مرجع سیاحان و اشخاص متمولی که خواسته باشند بجهت صحت خراج یا تماشا بیایند خواهد گردید