Page 403

۱۴۶ فصل هشتم حکم مسلمانان را از اطراف عالم از هر مملکت از مشرق از مغرب در یک روز در یک قطعه جمع مینماید بعضی اشخاص میگویند این اجتماعات بزرگ اسباب ناخوشی وطاعون میشود من در اینجا در باب حفظ صحت صحبت ندارم ولی سوال میکنم چگونه است که اهالی لندن و سایر شهرهای معظم که جمعیت آنها بیشتر از حاجی مکه است از طاعون نمی میرند جهتش اینست که در شهرهای مذکور همان قواعدیرا که دین محمدیه بیشتر از سایر قواعد در باب آن تاکید کرده است یعنی قواعد نظافت وحفظ صحت را کاملا مجری میدارند حجاجی که بکه میروند باید از قوانین محمدیه اطاعت نموده خود را پاکیزه و نظیف نگاهدارند و غذاهای لطیف صرف نمایند و آب صاف پاکیزه بیاشامند و فایده ندارد که مسلمانان بعضی از احکام پیغمبر را استشال نمایند واز مابقی صرف نظر داشته باشند در خاتمه کلام اظهار میدارم که اگر خداوند چند سال دیگر بمن حیات عطا فرماید یا اگر بعد از وفات من خداوند افغانستان را از مناقشات داخله و تخطیات خارجه محفوظ بدارد و پسرها و اخلافم هم بموجب نصایح ودستور العملهای من رفتار نمایند ملت افغانستان در زمان آتیه ملت بزرگی خواهد شد و امیدوارم که افغانستان یکی از دول معظم دنیا بشود انشاء الله تعالی نظر وسعت مملکت واعتدال هوا و استعداد اراضی وتعداد جمعیت وشجاعت و قوت جسمانی اهالی آن حالا هم از بعضی دول بزرگتر دنیازیاد عقب نیه باشد تحدید خطوط سرحدی جلو گیری تخطیات همسایه های قوی آنرا نموده است اغتشاشات داخلی و جنگ بین الطوایفی را هم امیدوارم بکلی مرتفع شده باشد امورات لشکری وادوات حربیه خزانه هم منظم وتا اندازه مکمل شده است نظر تمام این مطالب اعتقاد من این است که حالا وقت آن رسیده است بعضی امورات را در مملکت اجرا باید داشت مثلاً تجارت و تعلیم علوم و افتتاح معادن و در باب ثروت وتجار وسیاحان خارجه را تشویق بآمدن این مملکت نمودن و حفاظت آنها و حالا وقت آنست که نهرها حفر شود ومنبعهای آب بجهت زراعت برای نگاهداشتن آبهای برف کوهها تهیه شود تا آبهای مذکور داخل رودخانه نشده از مملکت خارج نشود از نگاهداشتن این آبها در خود مملکت اراضی بایره و اکثر محالات لم یزرع که خاک آنها خیلی حاصل خیز ست مبدل باراضی مزروعه مرغوب وباغات مثمره خواهد گردید و چندین نهرها تاحال منشق نموده ام و مشغول بحفر چندین دیگر هم هستم حالا تجارت پوست بره و پشم