{"book":"adl0965","page":400,"text":"(۱۴۳)\n\nفصل هشتم\n\nکه بجهت این مطلب بیشتر مخارج شود سزاوار است که دیوانخانه های عدلیه دیگر هم دایر بشود اگر در ولایات\nمتعدده مملکت دیوانخانه ها بیشتر دایر بشود بجهت اهالی مملکت لازم نخواهد بود که از نقاط مسکونه خود بجهت\nمحاکمه حکم دیوانی مرافعه جات خود مسافرت نمایند ولی چون مرافعه جات بیشتر از ان بود که دیوانخانه ها بتوانند\nتمام آنها را قطع و فصل نمایند و در خزانه دولت هم این قدر پول نبود که دیوانخانه های متعدد بجهت این کار\nدائر نمایند لهذا برای آنکه زودتر اجرا امر عدالت بشود اکثر فقرات را شفاها قطع و فصل مینمودند بدون\nاینکه در دفتری ثبت بشود یا صورت مجلس آن ضبط شود تمام کارها مرافعه در ظرف چند دقیقه تمام میشد چرا که\nمدعی و مدعی علیه و تمام شهود را در حضور حاکم حاضر مینمودند و حاکم بعد از انکه شخصا اظهارات طرفین اصفا می\nنمود بدون اینکه اظهارات مذکور ثبت شود فورا حکم آن را مینمود و بعد مشغول ترافع فقره دیگری میشد باین قسم\nحکم چندین مرافعه را می نمودند حالا تمام فقرات مرافعه های ارثی و املاکی و امورات تجارتی و غیر ها را\nدر کتابچه ها ثبت مینمایند و صورت آنها را بجهت مراجعه در دفترخانه دولتی ضبط میکنند لازم است\nکه برای دیوانخانه ها محررین مقرر شوند تمام مطالب را ثبت نمایند تا اشتباه کاری نشود یا حکمی\nبرخلاف صادر نگردد و نیز سواد احکام را بجهت مراجعه و نیز بجهت رجوع بدیوانخانه بالا تر ضبط نمایند\nخیلی لازم است که تمام این تغییرات در دیوانخانهای عدلیه و در اجراء عدالت مندرجا بعمل بیاید چرا که\nاگر قبل از انکه مردم قدر مهربانی را بدانند تدبیر ملایمی اختیار نموده شود مثل آنست که از مردم خود سری یاغی\nتقویت نموده اند چنانچه شاعر گفته است ترحم بر پلنگ تیز دندان ستمکاری بود بر گوسفندان\nمثلا از اداره اخباریه با وضع مخبرین و جاسوسین آن که من متداول داشته ام تمام مامورین که عادت\nبرشوه داشتند و خوانینی که از رعایا عنقا پول میگرفتند تنفر دارند زیرا که جاسوسها و مخبرین در باب\nاین اعمال آنها بمن را پورت میدهند از قراریکه می شنوم این مامورین و خوانین از مامورین دائره اخبار\nمن خیلی بدگوئی می کنند حتی انکه پسرهای مرا از تمام مخبرین و جاسوسین منزجر ساخته اند ولی معهذا\nبپسرها و اخلافم نصیحت میکنم که ازین اداره همیشه خیلی مواظبت داشته و مکمل نگاه بدارند زیرا که این\nاداره است که در تمام ممالک متمدنه جاری و دایر است اداره مذکور بجهت اینکه دولت مرا از تمام امورات","chars":2067,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0965/00400.jpg","first_page":1,"last_page":485,"title":"Tāj al-tavārīkh تاج التواريخ","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0965/400","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0965/canvas/400","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0965/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0965_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}