Page 285

فصل دویم ۲۸ در این موقع از کارگرهای هندی و کابلی بجهت کارگرهای آنها و بجهت دائر داشتن کارخانجات در غیاب مستر پائن بمجید می نمایم پیشتر از نصف اوقاتیکه مستر پائن مستخدم من بود از افغانستان غائب بود زیرا که مشارالیه سبب سردی زیاد زمستان کابل مجبور بود بانگلستان برود علاوه بر احداث نمودن کارخانجات مستر پائن بعضی خدمات دیگر هم بمن نموده است که در باب انها در موقع دیگر اظهار خواهم داشت بعضی اشخاص تعجب خواهند نمود که آلات ماشینهای بزرگ و چکش بخار سنگین و اسباب خراطی توپ که بیست و هشت فیت انگلیسی (تقریبا هشت ذرع) طول دارد و انجنهای بزرگ (یعنے کارخانه بخار) و دیگر قطعات ثقیل ماشینها را با عدم راه آهن در افغانستان چگونه بکابل آورده شده است اگر چه اشکالات حمل و نقل خیلی زیاد بود لیکن عزم من بر تمام این اشکالات تفوق داشت در باب اسباب عرق کشی الکل که سابقاً بجهت ساختن فولمنیات دو مرکبو ر (اجزای محترقه) برای چاشنی فشنگها و کارهای دیگر لازم بود ماشینی بجهت این کار موجود نبود قدر قلیلی دستی تقطیر مینمودند چون در افغانستان انگور شمش و امثال آن خیلی زیاد بعمل می آید خیال کردم که اگر یک کارخانه عرق احداث نمایم کاری پر منفعتی خواهد بود علیهذا یکدست اسباب ماشینی ابتیاع نموده یک کارخانه عرق کشی دائر نمودم باندازه که در ظرف هشت ساعت یکهزار و پانصد بطری الکل تقطیر می نماید و نیز یکدستگاه کارخانه بجهت ساختن کنیاک و سائر عرقها مفتوح نمودم مقصود از ساختن این مشروبات این بود که یا آنها را بخارجه حمل نمایند یا با تباع غیر مسلمی فروخته شود قبل ازین که این کارخانه احداث نمایم بعضی از ارمنی های عیسوی مقیم کابل عرق کشی مینمودند بعد از چندی مردمان دیگر هم این شغل را اختیار نمودند اعیان و اشراف در خانهای خود عرق میکشیدند چون استادهایشان در باب عرق کشی هیچ علمی نداشتند عرق را که می ساختند بقدری سمیتی بود که شاربین آنها بامراض متعدده گرفتار میشدند و مزاجشان علیل میشد از انجائیکه خوردن مشروبات خلاف دین اسلام است اشخاصی را که مشروبات میساختند و میفروختند و می خریدند سیاست سخت می نمودم ازین جلو گیر با مردم