Page 284

فصل دویم ۲۷ دیگهای بخار علحده لازم نبود (چون دیگهای بخار انها در جز و خودشان بوده است) لہذا مجبور شدم که یک دستگاه ماشین را بجهت ضبط بخار که دارای قوه صد اسپ باشد بادیگهای بخار ان ابتیاع نمایم تا بکارخانجات وسعت داده باشم همان قوت یک اسباب فشنگ سازی و ماشینها بجهت ضرابخانه و صابون پزی و شمع ریزی ابتیاع نمودم خیال کردم لازم است یک عدد چکش بزرگ که بقوه بخار حرکت میکند بادیگهای بخار ابتیاع نمایم چون برای همه این ماشینها دیگهای بخار لازم بود لہذا بجهت این ماشینها و کورههای توپ سازی و دیگر کارهای آہنگری یک نفر مهندس انگلیس مجرب آزموده موسوم بمستر استیوارت را مستخدم نمودم علاوه بر اینکه مستر استیوارت شخص خیلی قابلی و تجربه کاری بود خیلی زحمت کش و قلباً مایل بکار و نہایت ظریف و خوش طبع بود اگر چه آدم معمری بود ولی در کار خود خیلی چابک و چالاک رفتاری میکرد مشارالیه تمام کار با راه انداخت کار گریه هندی و کابلی را از طریقه استعمال انها کاملاً اگاه ساخت اکنون خیلی مشعوفم که این کارگر با خودشان میتوانند ماشینها و دیگها و کورهها را بشخصه بسازند یکی از استادهای کابل که در اداره قالب سازی و اسمش سلام و نجار میباشد باستعانت چند نفر دیگر یک عدد ماشین چوبی بجهت ضبط بخار ساخت که بعینه مثل ماشین انگلیسی بود چون بعد از اتمام دیدم ماشین مذکور خیلی خوب کار میکند پاداش این خدمت مواجب تمام اشخاصی را که در ساختن این ماشین شرکت داشتند بالمضاعف نمودم و نیز بانها ششهزار روپیه نقد انعام و بعضی خلعتها دادم این انعام باعث تشویق یک نفر کارگر دیگر که اسمش قشم و نقاش و نقشه کش بود کردید مشارالیه یکدستگاه ماشین کوچکتر دیگر ساخت این از چوب و مثل ماشین چوبی که نجار ساخته بود نبود بلکه از فلزات آهن و مس ترکیب یافته بود باین مشین هم در حضور من آب و آتشی انداخته ماشین مذکور یکدستگاه اسباب خراطی مختصر را بحرکت آورد باین شخص هم بجهت این هنری که کرده بود انعام دادم حالا تمام کوره ها بجهت ساختن توپهای بزرگ بجهت آب نمودن فلزات سکهها و آب نمودن نقره بجهت مسکوکات و بکار داشتن چکشهای بخار و کوره های ریخته گری و سائر کارها که متعلق بآہنگری میباشد همه را خود کارگرهای کابل از عهده بر می آیند