Page 280

فصل دویم دستورالعمل دادم که تمام قطعات توپ را بچه قسم از چوب بسازند بعد ازینکه قطعات مذکور را از چوب ساختند انها را امتحان نمودیم دیدیم قطعات مختلفه بیکدیگر بخوبی وصل میشود بعد ازان بجهت امتحان گلوله های چوبی ساخته مثل انیکه از توپهای اصلی می اندازند از توپهای چوبی انداختم چون این امتحانات بطور دلخواه ثابت شد حکم دادم از نمونه مذکور توپی از همان فلزی که در ساختن توپ با چکه بر کار میبرند بسازند وفی الحقیقه در ساختن توپ مثل توپ اصلی کامیاب شدیم با وجودیکه غیر از همان نمونه توپ چوبی نمونه دیگر در دست نداشتیم و از توپ کور گلوله انداخته امتحان نمودیم خیلی خوب از کار بیرون آمد آن وقت از میرمنشی و کارها اظهار امتنان نموده تمجید کردم و دوازده هزار روپیه با خلعتها انعام دادم در زمانیکه سرمار تیمر دورند (آن وقت وزیر امور خارجه هندوستان و بعد با وزیر مختار مقیم دربار ایران بود ) با اجزای سفارت خودش از جانب دولت هندوستان بکابل وارد شد همین توپی که در کابل ساخته شده بود و توپهائیکه در فرنگستان ساخته میشود نتوانستند فرق بگذارند همین طور نقشه ها و صور را ملاحظه نمودم دستورالعمل و تمام تفاصیل آنها را در فارسی ترجمه کرده در ساختن توپهای ماکسم و گارد نیر وگاتلینگ کامیاب شدیم ولی بجهت این توپها نمونه در دست داشتیم خداوند را حمد میکنم که امروز یکصد هزار نفر در افغانستان بساختن راهها و عمارات و صنایع و حرفت و کارهای معادن واکثر از کارهای دیگر مصروف میباشند که این همه کارها را من رواج داده ام این معنی ثابت مینماید که در مملکت من چه قدر ترقی حاصل شده است و نیز ثابت می کند که تمام این اشخاص بعوض اینکه بدزدی و قطاع الطریقی وغارت نمودن قوافل مشغول بودند حالا میتوانند معیشت خود را ازین کارهای مفید تحصیل نمایند اینها در ان زمان شغلی نداشتند مجبور بودند اسباب معیشت خود را بهر قسمی که میسر شان شود تحصیل نمایند چنانچه مردمان بیکار لشکر شیطانند و بفرمایش پیغمبر ما کاسب حبیب خداست اولاد واخلاف من باید که خیال نکنند که فوائدی که بجهت مملکت من حاصل شده است فقط ساختن همین ادوات حربیه میباشد بلکه این صنایع سبب ازدیاد تمول مملکت و وسعت تجارت است پولیکه ازین حالت بممالک خارجه باید میرفت