Page 281

۳۴ فصل دویم میبرفت حالا در خود افغانستان بمصرف میرسد اگر رعایای من متمول باشند سلطنت هم قوی مقدتر شده محفوظ میماند زیرا که اکثر اغتشاشاتی که واقع میشود نتیجه عدم پول و صنایع است و اشخاصی که صاحب چیزند فطرتاً مایلند جنگ وجدال نباشد که کسی مداخله باموال انها نکند و آن وقت میدانستند عوض اینکه شخص اوقات خود را صرف غارتگری نماید خیلی بهتر است متمول باشد ماشینهای اقسام دیگر هم مثل یک عدد ماشین متحرک کوچک و میلهای آهنی بقدر کفافت چند فرسخ راه آهن و یک عدد ماشین بجهت کشیدن توپهای سنگین ابتیاع و بکار گذاشته شده است کارخانه چراغ الکتریکی و اسباب تلفون هم احداث نموده ام در ابتدا بجهت این کار بعضی از کارگرها هندی و کابلی را که در هندوستان این کارها آموخته بودند مستخدم نمودم در ۱۳۱۲ هجری مستر برون این کارها را پیشتر ترقی داد و کار چراغ الکتریکی را بهتر از کارهای دیگر از پیش برد در باب ضرابخانه افغانستان در ابتدای سلطنت من کار ضرابخانه بوضع قدیم که از قرنها متداول بوده است شایع بود یعنی سکه را با دست ریخته بدون اینکه ماشینی داشته باشند ضرب می نمودند سکهٔ افغانستان در اوائل که روی آن ضرب دار السلطنه کابل و تاریخ سال بود و روی دیگر امیر عبد الرحمن ضرب شده بود ولی دیگر نشانی و علامتی نداشت اما در ۱۸۹۶ که ملت افغانستان لقب ضیاءالملت والدین را بمن دادند تمام مسکوکاتی که بعد از ان ضرب شده است یک طرفش همین عبارت ضرب شده و طرف دیگر نشانی است که خودم اختیار نموده ام پول سیاه یکشاهی و دوشاهی ست و مسکوکات نقره روپیه و قران و تنگه میباشد مستر میکد رمات که در ضرابخانه دولتی کلکته کار کرده بود عملجات کابلی مرا آموخت که این گونه مسکوکات را بچه قسم بسازند و بعد از رفتن شاگرد ہایش کار ضرابخانه را بدون نظارت کسی از پیش بردند مهره روزه از هشتاد و هزار الی صد هزار روپیه میتوان در ضرابخانه کابل بسهولت ضرب نمود کارگرهای من علاوه بر اینکه مسکوکات ضرب مینمایند میتوانند مسکتهای ضرابخانه را هم بسازند و بعد از آوردن اسباب و مسکنها ئیکه اول اول از انگلستان خواسته بودم دیگر محتاج نشدیم اسباب