Page 274

فصل دویم ۱۷ بقوه بخار کار نمیکرد متن از قدر و فائده بخار که مردمان صاحب علم این زمان اختراع کرده اند کاملا محتضر بوده و میدانستم که سلطنتهای بزرگ و قوی مثل بریتانیای عظمی این اقتدار غریبه خود را با عانت قوه بخار و تجارت وسیعۀ خود تحصیل نموده اند والا انگلستان خیلی مملکت کوچکی میباشد و بطور یقین میدانم که مملکت مذکور معدن الماس و طلائی ندارد سبب برکت و رفاهیت ملتشان و اقتدار سلطنتشان بسته بصنایع و تجارت انها میباشد با وجود این معنی که قدر ماشینهای جدیده را میدانستم زحمات مرارتهای خارجه و داخله تا سنه ۱۳۰۴ زمانیکه براولپنڈی بجهت ملاقات دوست دانشمند با علم لارد دفرین که دران زمان فرمان فرمای هندوستان بود رفته بودم نتوستم توجه خود را بقدر کفاف بطرف صنایع معطوف دارم تا دران وقت یک نفر مهندس فرانسوی را که اسمش مسیو ژیروم و سر کار دار اسباب و ماشین و چراغ الکتریکی بوده نزد من آورده معرفی نمودند که شخص هوشیار با اطلاعی میباشد اگرچه مشار الیه فقط مهندس الکتریکی بود لکن ملتفت شدم که در باب مهندسی و صنایع عموماً تجربه زیاد دارد لهذا او را مستخدم نمودم بخیال واراده اینکه بوضع حالیه اروپ کارخانجات در کابل احداث نمایم این مهندس یکنفر هندیرا که اسم او کریم بخش است و حالا هم در کابل میباشد و از کارهای چراغ الکتریکی با هر بود با خود آورد مسیو ژیروم اول اروپائی بود که بسمت مهندسی مستخدم من کردید مشار الیه مدت قلیلی در کابل بود و حین توقف او من فهرست ماشینهای صنایع مختلفه را ملاحظه نموده معدودی از ماشینهای خراطی و ثقبتی و ترکیبی و منگنه و قطاعی و محدبی با یکدست اسباب ریخته گری در عدد ماشین که دارای قوۀ شش و هشت دوازه اسب بوده باشند انتخاب نمودم و نیز چند دستگاه از ماشینهای کوچک دیگر هم بجهت شروع نمودن کارخواستم قیمت تمام این آلات و ماشینها که بجهت احداث نمودن این کارخانه مختصر لازم داشتم یکصد و چهل و یکهزار روپیه سکه هندوستان میشد مسیو ژیروم مرخصی دادم که بهندوستان رفته این اسباب را ابتیاع نماید و نیز چند نفر هم مهندس بجهت معاونت خود و چند نفر کارگر هندی در اینگونه کار با مهارت کامل داشته باشند استخدام نماید که این اسباب را مرتب نموده بجهت کار کردن حاضر نمایند مسیو ژیروم بعد از ورود بکاته بیست ودو