Page 273

فصل دوم ۱۶ جنگ عمومی میشود و من اسلحه و قورخانه معجلاً لازم داشته باشم و نیز میخواستم که ماشینها بجهت بیرون آوردن آهن و ذغال سنگ و سرب و مس و معدنیات دیگر از معادن افغانستان هم استبیاع نمایم ولی این اسباب پیشتر از انچه من از سائر مخارج دولت خود بتوانم بدهم پول لازم داشت لهذا قبل ازینکه ماشینها یستی بجهت کار های معادن و بجهت تهیه نمودن لوازم کارهای یومیه ماشینها حاضر نمایم اول ماشینهائی بجهت ساختن توپ و تفنگ و فشنگ ابتیاع نمودم بهرحال با ر نمودن اینگونه لوازما تے از خارجه متدرجاً قدغن خواهم نمود و خورده خورده محصولات طبیعی افغانستان چه از معدنیات و چه از محصولات دیگر بمصرف میرسانم و درین باب محصولات در موقع خودش مشرحاً بیان خواهم نمود در جزو دیگر این فقره را مذکور داشته ام که وقتی طفل بودم از خواندن و نوشتن متنفر بودم اوقات خود را در کارخانه جات پدرم در کار نمودن با عمله جات مصروف میداشتم و اشتیاق مجهدانه زندگانی من دران زمان فقط این بود که عمل بنائی و تفنگ سازی ریخته گری و نجاری و آهنگری و کارهای دیگر را بیاموزم و در همه این صنایع بخوبی ماهر شدم و هر اسبابی را می توانستم بدست خود همان خوبی که استاد یا میساختند بسازم بدون اینکه از سائر عمله جات کارخانه اعانتی بخواهم دو لوله تفنگ که بدون اعانه احدی از اول الی آخر ساخته ام الحال در کابل موجود است حاصل کلام در اوائل عمر بغیر ازین صنایع مائل بصنعت دیگر نبودم در زمانیکه در خاک روسیه سکنی داشتم اوقات فراغت خود را مصروف می نمودم باینکه هر قدر ممکن باشد از صنایع و حرفت تحصیل نمایم دران وقت کار زرگری مینا کاری و تذهیب کاری و غیره را آموختم درین موقع اظهار میدارم که سه نفر از استادهای کارخانجات حالیه من که اسم یکی غلام و رئیس کارخانه سوهان کاریست و اسم یکی زمان و تفنگ ساز است و اسم یکی نجف و استاد کارخانه آهنگریست از جمله اشخاصی می باشند که این صنایع را بمن آموخته اند چون درینجا گنجایش ندارد نمیتوانم اسامی همه معلمین خود را بنگارم بعد ازینکه بتخت افغانستان جلوس نمودم اولا بجهت اینکه اسلحه کمیاب و ثانیاً بجهت اینکه خیلی مایل بصنایع و حرفت بودم محبورا بعضی کارخانهای دستی بجهت ساختن تفنگ و اکثرا ز چیزهای دیگر دائر نمودم که هیچیک ازین کارخانها بقوه ۲۸