Page 374

(٢٥٧) حسب الامر اشرف اعلی «حکم عالی شد آنکه عالیجاه رفیعجایگاه میرزائی خان نایب الحکومه غلجائی بنو جهات خاطر عالی امیدوار بوده بداند که درین وقت عالیجاه رفیع جایگا مقرب الخاقان علم خان درانی وکیل الدوله سرکار اشرف بعرض اعلی رسانید که موازی یکقطعه باغ در دکو ملکی دارد که درجمع افغانی میباشد و گاهی مالیه نداده است چنانچه حسب الامر اعلی هم در دست دارد و حال از او مطالبه مینمایند لهذا بنا بحصول اطلاع بر مضمون تعلیقه رفیعه عالی آنعالیجاه در خصوص مالیه یکقطعه باغ عالیجاه عارض از قراریکه حسب الامر اعلی در دست دارد معمول داشته مالیه از او مطالبه ننمایند درین باب تاکید دانند در عهده شناسند تحریر فی شهر جمادی الاول سنه ١٢١٥». چو فضل ایزد براعلف مجیدی یار است وزیر اعظم شاه زمان وفادار است مواجب پرستاری عنوان فوق اصطلاح عجیبی است و چون مطالعه در همچه موارد قابل غور و تعمق است بدون پرداخت در گزشتن از چنین فقرات را ضرر تاریخ می شماریم : هر عصر و زمان ایجابات خاص دارد و بطوریکه اعصار متقدمین فاقد وسایل زندگانی امروزی بشر بود در برابر قلت اسباب افکار سنجیده رهبران مملکت شرائط زندگی را بز مردم عصر بر حسب اقتضاء وقت میتوانستند مساعد سازند. مثلا در عصر امپراطوری درانی در هنگامی که یکی از افسران و سپاهیان بزخم گلو له و شمشیر سختی متالم مخدر دید بتواز صقت وقت افواج اعزامی فرصت درنگ و توقف در منازل مقصود نمیداشتند برحسب امر شهنشاه و یا امیر لشکر از بودجه تخصیصیه مصارف اردو کشی اشخاص مجروح و درد مند را بیکی از اشخاص روشناس قراء و بلاد عرض راه در امر حفاظت و تداوی و پرستاری وی تاکید اکید میکردند و در بدل تمام مصارفی که عند الاقتضاء برای تداوی و تلافی وقت شخص پرستار احساس میگردید پول هنگفتی بشخص پرستار اعطا میکردند و چنین توصیه مینمودند که تا موقع عودت لشکر وصحت یابی مریض تمام تکالیف مریض را برذمت بگیرد . شخص پرستار اجیر در بدل وجه نقد که که گرانتر از تمام زحمات و مصارف او بود هر گونه خدمت را تقدم میکرد و بهمین طرز شرائط خدمت و پرستاری مریض و مجرح را بسر می برد واگر احیانا به پول نقد لازم نمی شد شخصی را که بچنین خدمت تعهد میکرد او را از خدمت عسکری و بیگار معاف مینمودند و یا مالیات نقد او را بصیغه بخشش حکم صادر میکردند در همه حال بقناعت پرستار می پرداختند . از شواهد مطلب چنان است که در عهد سلطنت ثانی اعلیحضرت محمود شاه درانی در سال ١٢٢٦ ه ق وزیر فتح خان براه در سند و پاشد خیل در ولایت بنون برفت و آنجا با قوم در سمند بجنگ در آویخت . بعد از فتح در سمند ولایت مذکور بامر وزیر تاراج شد . افراد سپاه درانی که در اثناء حرب مجروح و دچار تکالیف شده بودند در بنون فرستاده و نسبت پرستاری و پرورش الی زمان صحت یابی با مرفتخ خان در بین خانهای ملکان بنون تقسیم و باشخاص رو شناس تفویض گردیدند ولی این رویه مخالف دوره های پیشتر بود زیرا سلاطین درانی از عهد احمد شاه تادوره زمانشاه در بدل این خدمت پول نقد زیاد بذل میکردند و این وقت شکل دیگر داشت .