Page image — the source of record
Machine transcription
(٢٥٠)
محمد کلان خان امین الوجوهات در سال ١٢٦٥ هـ ق مصادف بسال ششم سلطنت ثانی اعلیحضرت
دوست محمد خان وفات یافته و در جوار مرقد پدر و جد محترمش در غزنین متصل زیارت خواجه بلغار
دفن شده و بر لوح مزارش که هنوز پا برجا است این ابیات منقور است (١) :
واحسرتا دریغ محمد کلان خان
نگرفته کام دل زجهان رفت وای او
ذی حشمتی که در همه در ایام نبود
صاحب وقار وعزت وتمکین سوای او
مشغول بود روز و شبان در صلوة و صوم
با آیت و حدیث و دعا بود رای او
مرآت خاطرش چو بدید از زنگ کینه صاف
حیرت فزود آینه را از صفای او
یا صد فسوس رفت ازین کهنه خاکدان
چوشمع سوخت در غم او اقربای او
از حق چو نفس ناطقه اش ارجعی شنید
در دم نمود جان گرامی فدای او
یا رب شفیع او بنما هادی السبل
در زیر ظل رحمت خود ساز جای او
بگرفت دل زجان چوی اندر رضای حق
عقلم بندا د کیفت و لس در رضای او
سردار محمد عمرخان (عمر) حاکم بلخ و سپس مباشرمالیات عهد سلطنت امیر محمد افضل خان
پسر آن مرحوم است :
یافته از آتش دوزخ گذر
از شفاعت نام محمد عمر
حاکم مالیات
عده ای از مامورین متوسط شعبات وسیع دیوان اعلی سلطانی - حکام مالیات بودند که يك
يك نفر در هر ولایت بر طبق مقررات مالیات اراضی را بنظر اۀ مدیران مالیات و یا سر رشته
دازان و محاسبان املاک از اهالی حاصل میکردند .
از جمله آن کسانی که در تاریخ دورۀ سلطنت زمانشاه باشهرت کامل ورسمیت ثابت
شناخته شد علم خان قوم علی زائی بود چنانچه وقتی اعلیحضرت زمانشاه نسبت مواجب مقررة
شهر زادگان حکمنامه ای بعنوان اوفر ستاده است ومکتوب زمانشاه درانی به مهر نگین شاه
والا جاه که (ا املمك لله ) درو نقر گردیده است زینت یافته و بنام علم خان
علی زائی فرستاده است .
(۱) جناب محمود طرزی در سالی که بهمر اهی اعلیحضرت سراج الملة و الدین در
غزنین رفته بودند در سراج الاخبار مینویسند : اعلیحضرت بزیارت خواجه بلغار رسیدند متصل
زیارت دوسه قبر دیگرهم معلوم میشود از بردن اسماء وکیل الدوله عبدالله خان و علم خان
و امین الو جوهات محمد کلان خان خود داری کرده اند باستناد کتاب (ریاض الالواح)
چنین نوشته اند : مطلع انوار کردگاری خواجه ابوبکر بلغاری قدس سره ازفرزندان
حضرت صدیق رضی الله تعالی و در طریق معرفت صاحب تحقیق يك سالك مسالك طریقت
وعارج معارج حقیقت بوده پیوسته ابواب معارف پروری طالبان میکوشیده واو معاصر حکیم
سنائی و بهرامشاه غزنوی بوده است (صفحه سوم شماره نزدهم سال دوم سراج الاخبار افغانیه).
آنوقت نسبت بعدم تذکار اسماء دودمان وکیل الدوله وامین الوجوهات شاید سیاستی
در میان بوده .
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.