{"book":"adl0964","page":363,"text":"(٢٥٠)\n\nمحمد کلان خان امین الوجوهات در سال ١٢٦٥ هـ ق مصادف بسال ششم سلطنت ثانی اعلیحضرت\nدوست محمد خان وفات یافته و در جوار مرقد پدر و جد محترمش در غزنین متصل زیارت خواجه بلغار\nدفن شده و بر لوح مزارش که هنوز پا برجا است این ابیات منقور است (١) :\n\nواحسرتا دریغ محمد کلان خان\nنگرفته کام دل زجهان رفت وای او\n\nذی حشمتی که در همه در ایام نبود\nصاحب وقار وعزت وتمکین سوای او\n\nمشغول بود روز و شبان در صلوة و صوم\nبا آیت و حدیث و دعا بود رای او\n\nمرآت خاطرش چو بدید از زنگ کینه صاف\nحیرت فزود آینه را از صفای او\n\nیا صد فسوس رفت ازین کهنه خاکدان\nچوشمع سوخت در غم او اقربای او\n\nاز حق چو نفس ناطقه اش ارجعی شنید\nدر دم نمود جان گرامی فدای او\n\nیا رب شفیع او بنما هادی السبل\nدر زیر ظل رحمت خود ساز جای او\n\nبگرفت دل زجان چوی اندر رضای حق\nعقلم بندا د کیفت و لس در رضای او\n\nسردار محمد عمرخان (عمر) حاکم بلخ و سپس مباشرمالیات عهد سلطنت امیر محمد افضل خان\nپسر آن مرحوم است :\nیافته از آتش دوزخ گذر\nاز شفاعت نام محمد عمر\n\nحاکم مالیات\n\nعده ای از مامورین متوسط شعبات وسیع دیوان اعلی سلطانی - حکام مالیات بودند که يك\nيك نفر در هر ولایت بر طبق مقررات مالیات اراضی را بنظر اۀ مدیران مالیات و یا سر رشته\nدازان و محاسبان املاک از اهالی حاصل میکردند .\nاز جمله آن کسانی که در تاریخ دورۀ سلطنت زمانشاه باشهرت کامل ورسمیت ثابت\nشناخته شد علم خان قوم علی زائی بود چنانچه وقتی اعلیحضرت زمانشاه نسبت مواجب مقررة\nشهر زادگان حکمنامه ای بعنوان اوفر ستاده است ومکتوب زمانشاه درانی به مهر نگین شاه\nوالا جاه که (ا املمك لله ) درو نقر گردیده است زینت یافته و بنام علم خان\nعلی زائی فرستاده است .\n\n(۱) جناب محمود طرزی در سالی که بهمر اهی اعلیحضرت سراج الملة و الدین در\nغزنین رفته بودند در سراج الاخبار مینویسند : اعلیحضرت بزیارت خواجه بلغار رسیدند متصل\nزیارت دوسه قبر دیگرهم معلوم میشود از بردن اسماء وکیل الدوله عبدالله خان و علم خان\nو امین الو جوهات محمد کلان خان خود داری کرده اند باستناد کتاب (ریاض الالواح)\nچنین نوشته اند : مطلع انوار کردگاری خواجه ابوبکر بلغاری قدس سره ازفرزندان\nحضرت صدیق رضی الله تعالی و در طریق معرفت صاحب تحقیق يك سالك مسالك طریقت\nوعارج معارج حقیقت بوده پیوسته ابواب معارف پروری طالبان میکوشیده واو معاصر حکیم\nسنائی و بهرامشاه غزنوی بوده است (صفحه سوم شماره نزدهم سال دوم سراج الاخبار افغانیه).\nآنوقت نسبت بعدم تذکار اسماء دودمان وکیل الدوله وامین الوجوهات شاید سیاستی\nدر میان بوده .","chars":2159,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00363.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/363","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/363","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}