Page image — the source of record
Machine transcription
«۲۳۷»
که بین حکومت و ملت یک شخص را تو سط قرار دهند و به تمام امور تابع یکنفر باشند
در صور تیکه بفر دپادشاه رقابت و هم چشمی داشتند آیا بیک نفر وزیر
این چنین وقع میدادند که زمام کل امور را بر حسب دلخواه بدست گیرد
مگر پیچ و تاب و مر موزات این قسمت را فصل (پیشرفت استعمار) بخوبی تحلیل
میکند مگر افتخاری که در حیات سیاسی این شخص بصحت پیوسته است
همانا نخستین بار تردید نامه ناپلیون و تردید نظریات فتحعلی شاه قاجار
است که دو بار بتوسط وی سردار طره بازخان فوقلزائی بایران مسافرت
کرد و از اثر امتناع شدید او نظریات نمایندگان ناپلیون و سرجان مالکم
تا ختم دوره زمانشاه غازی بتعویق افتاد و بجز آنکه در حواشی امپراطوری
درانی از راهای غیر محسوس خطراتی وارد کردند عملا نتوانستند
در صحنه عمل وارد شوند و این مسئله در تاریخ افغانستان بسیار مهم و قابل
دقت است و در تردید چنین نظریات و فسخ عزم مدعیان مملکت افغانستان
اقدام اولی که در تردید نامه جات نمایندگان ناپلیون و فتحعلی شاه
در نیشاپور بعمل آمد با راده و استصواب این شخص قدم اول گزاشته شد
و این شخص از دشمنان اول نمره بیگانگان و پیشروان قوا، استعمار بوده
است و نگارنده یقین دارم اگر روزی مکاتیب زمانشاه بعنوان نماینده ناپلیون و فتحعلی
شاه بیشتر ظهور کند لیاقت این وزیر در تاریخ سیاسی مملکت ثابت خواهد شد
اما کیفیاتی که در وقایع داخلی کشور بظهور آمد بجز علل عمده استوالی از نظر سیاست خارجی
رفتار او قابل قدر است
سردار رحمت الله خان در همه جا مانند سایر وزراء با اعلیحضرت زمانشاه همرکاب و بعضا برای
انتظام بخشی ولایات رهسپار میشد چنانچه سوانح اخیر حیات او توام به ذکر وقایع سیاسی
عصر سلطنت زمانشاه اختتام می یابد، در سال ۱۲۱۶ هـ ق در آغاز جلوس اعلیحضرت محمود شاه
درانی از قلعه عاشق دستگیر شده در کابل بقتل رسید. متغمد الله وله دریاباب زیارت خواجه
صفای کابل دفن شد، از سردار رحمت الله خان پسر نامور نواب محمد عثمان خان بود که در عهد سلطنت
اعلیحضرت شاه شجاع الملک رتبه نظام الدوله داشت و فرزند آن سردار محمد عباس خان است مذکور
یکی از علماء و فضلا و نویسندگان فلسفی بشمار میرفت و شخصی بود که در سرزمین هند جداً با دولت
بریتانیا اظهار مخالفت میکرد و چیزها مینوشت و پسری از وی سردار عظیم الله خان با زمانه
و در اوائل عصر امانیه وزیر زراعت ، در اواخر معین خارجه و وقتی وزیر خارجه
و زمانی سفیر روما بود چنانچه عمارت سفارت افغانی در روم از خریداری عصر سفارت اوست،
اولاد نامدار سردار رحمت الله خان در زیارت سید اسحق ختلانی معروف به شاه شهید قریب
بالاحصار کابل مدفون اند و در کتیبه های قبور ایشان الفاظ بعالی مسطور است
تدفین او و پدرانش در جوار زیارت موصوف از ان است که علاوه بر احترام زیارت
گنبد آرامگاه سید اسحق ختلانی از بناهای عصر احمد شاه کبیر است و در سال ۱۱۸۳ هـ ق
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.