{"book":"adl0964","page":341,"text":"«۲۳۷»\n\nکه بین حکومت و ملت یک شخص را تو سط قرار دهند و به تمام امور تابع یکنفر باشند\nدر صور تیکه بفر دپادشاه رقابت و هم چشمی داشتند آیا بیک نفر وزیر\nاین چنین وقع میدادند که زمام کل امور را بر حسب دلخواه بدست گیرد\nمگر پیچ و تاب و مر موزات این قسمت را فصل (پیشرفت استعمار) بخوبی تحلیل\nمیکند مگر افتخاری که در حیات سیاسی این شخص بصحت پیوسته است\nهمانا نخستین بار تردید نامه ناپلیون و تردید نظریات فتحعلی شاه قاجار\nاست که دو بار بتوسط وی سردار طره بازخان فوقلزائی بایران مسافرت\nکرد و از اثر امتناع شدید او نظریات نمایندگان ناپلیون و سرجان مالکم\nتا ختم دوره زمانشاه غازی بتعویق افتاد و بجز آنکه در حواشی امپراطوری\nدرانی از راهای غیر محسوس خطراتی وارد کردند عملا نتوانستند\nدر صحنه عمل وارد شوند و این مسئله در تاریخ افغانستان بسیار مهم و قابل\nدقت است و در تردید چنین نظریات و فسخ عزم مدعیان مملکت افغانستان\nاقدام اولی که در تردید نامه جات نمایندگان ناپلیون و فتحعلی شاه\nدر نیشاپور بعمل آمد با راده و استصواب این شخص قدم اول گزاشته شد\nو این شخص از دشمنان اول نمره بیگانگان و پیشروان قوا، استعمار بوده\nاست و نگارنده یقین دارم اگر روزی مکاتیب زمانشاه بعنوان نماینده ناپلیون و فتحعلی\nشاه بیشتر ظهور کند لیاقت این وزیر در تاریخ سیاسی مملکت ثابت خواهد شد\nاما کیفیاتی که در وقایع داخلی کشور بظهور آمد بجز علل عمده استوالی از نظر سیاست خارجی\nرفتار او قابل قدر است\nسردار رحمت الله خان در همه جا مانند سایر وزراء با اعلیحضرت زمانشاه همرکاب و بعضا برای\nانتظام بخشی ولایات رهسپار میشد چنانچه سوانح اخیر حیات او توام به ذکر وقایع سیاسی\nعصر سلطنت زمانشاه اختتام می یابد، در سال ۱۲۱۶ هـ ق در آغاز جلوس اعلیحضرت محمود شاه\nدرانی از قلعه عاشق دستگیر شده در کابل بقتل رسید. متغمد الله وله دریاباب زیارت خواجه\nصفای کابل دفن شد، از سردار رحمت الله خان پسر نامور نواب محمد عثمان خان بود که در عهد سلطنت\nاعلیحضرت شاه شجاع الملک رتبه نظام الدوله داشت و فرزند آن سردار محمد عباس خان است مذکور\nیکی از علماء و فضلا و نویسندگان فلسفی بشمار میرفت و شخصی بود که در سرزمین هند جداً با دولت\nبریتانیا اظهار مخالفت میکرد و چیزها مینوشت و پسری از وی سردار عظیم الله خان با زمانه\nو در اوائل عصر امانیه وزیر زراعت ، در اواخر معین خارجه و وقتی وزیر خارجه\nو زمانی سفیر روما بود چنانچه عمارت سفارت افغانی در روم از خریداری عصر سفارت اوست،\nاولاد نامدار سردار رحمت الله خان در زیارت سید اسحق ختلانی معروف به شاه شهید قریب\nبالاحصار کابل مدفون اند و در کتیبه های قبور ایشان الفاظ بعالی مسطور است\nتدفین او و پدرانش در جوار زیارت موصوف از ان است که علاوه بر احترام زیارت\nگنبد آرامگاه سید اسحق ختلانی از بناهای عصر احمد شاه کبیر است و در سال ۱۱۸۳ هـ ق","chars":2396,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00341.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/341","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/341","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}