Page 340

(۲۳۶) نگاشتیم بین اعلیحضرت زمانشاه وسردار رحمت الله خان دست وساطت نمی گنجید. فریر وايلفنسټون مؤرخان انگلیس گویند : اعلیحضرت احمد شاه واعلیحضرت تیمورشاه همیشه برضائیت وخوشی سرداران قوم خودرا میخواستند و بی مصلحت آنها بکارى اقدام نمی ورزیدند لکه در آوان سلطنت‌های خودهمه سران قوم راشامل مجالس مهمه داشتند. تیمورشاه اگرچه طرزحکومت احمد شاه راكامل تغییرندادولی ازاختیارات سردار ان قوم يك اندازه کم کرده بود وبیشتر ازطرف خود اشخاص رابر تبه‌های جلیه رسانیدولی بازهم روابط بزرگان قوم از سلطنت تیمورشاه قطع نشد و مجلس مشورت بزرگان قوم تاحدی دوام داشت وازآنها درامور سلطنت استشاره می جست . زمانشاه تمام اختیارات حکومت را درید اقتدار خویش گرفت و بآن کسانی موقع داد که دست نشانده و پرورش یافته خودش بود درین وقت اکابر قوم بی اختیار بودند وقتی خوانین قبائل که با جمعیت اقوام خود ها درکابل سکونت داشتند بعد ازین مقاومت خودرا دشوار میدانستند ودرهیچ معامله با آنها مشورت نمیکرد و در اغفا نگرانی آنها را میکرد وتمام اختیارات زمانشاه صرف بيك شخص وفادارخان سدوزائی بود وآن شخص زیاد فکر جنبه پرستی داشت که ظاهرا شخص ملائم ولی دربرابر اشخاص كم حیثیت خیلی متکبر ومغرور بود ودیگر اینکه شخصی از امراء بزرگ درمقابلش قدعلم نکند سرداران دیگررا هرگز نمی خواست که شامل دربار شود . چون وفادار خان معتمد الدوله ازعزت دیگران حسد می برد ازین صفات او دیگر سرداران افغان با خود رحمت الله خان بدخواه بودند واغلب مردم سیر دن زمام تمام امورحکومت را بدست این شخص بدعاقبت اندیشی اعلیحضرت شاه زمان نسبت کرده بودند (۱) وپیوست این کلمات مضمون های زشت دیگر نیز هم کرده اند ونگارنده نمی خواهم مضمون‌های اتهام انگلیسان را درین صحیفه درج کنم سردار رحمت الله خان از اوصاف بزرگش یکی همین بود که استعمار را نهایت بنظر بد میدید و اگر این شخص تابع افکار استعماری میبودهـرگز بقول مؤرخان نامدار انگلیس متهم نمی شد زیرا درمتن گفتار آنان تهمت های زیاد موجود است و طوریکه نگار نده در اکمال كتاب غرة الزمان زحمات فراوان را بخود متقبل شده و هـر مطلـب را در فصل متعلق بوضعاً حت رسانیده ام میتوان همچه اشتباهات را از تخیل مردم مرفوع گردا نم و با لفعل اگر در يك سطر شرح دهم بهتر است مطالع را بگرارش سلطنت زمانشا در خلال صفحات این کتاب حواله دهم که آیا خود پر ستی و خود خواهی و رشوت ستانی ازان دوره احساس میشود یانه زیرا سران قوم کسانی نبودند (۱) صفحة ١٦١ - ١٦٢ دپښتنو تاريخ قول فريروايلفنستون مؤرخخان انگلیس ترجمهٔ قاضی عطاءالله‌خان بزبان پښتو وترجمهٔ نگارنده بزبان فارسی . کلمات زشت انگلیسان که عاری ازحقیقت بود ازمیان سطور حذف شد زیرا دشمنی وفادار خان با قوای اجانب از متن مکتوبهای سرجان مالكم دراین کتاب بخوبی معلوم میشود که او یگانه دشمن استعمار بوده است وازهمان لحاظ است که مؤرخان انگلیس او را با کلمات زشت معرفی واتهام کرده اند.