Page 433

(١٥٨) و بزرگ نمونه ازین بادیها بنظر نرسیده عجب است که بندگان شهریاری کجا بنظر مبارك شان اینطریقه قصرهای سلطنتی رسیده باشد پس ظاهر است که از فضل خداوند و نظر مرحمت کبریائی اینقدر فضل و کمال نصیبه روزگار پادشاه خداجوی گردیده والا از عقل بشر دور و از فکر و تدبیرات خارج، خلاصه سخن مقصد محرر کتاب در این است که افغان و افغانستان از اول صاحب فضل و صاحب کمال و هنرپیشه و صنعت گر و صاحب شمشیر و شجاع و سخن رس و نکته فهم بودند لاكن چون آفتاب بزیر ابر پنهان مانده اند و شمشیر جوهردار در غلاف پوشیده بودند چنانچه عمری درین منوال گذار ش یافت و سالهای سال نامی از اوشان نبود امروز که دعای نصف شبی شان بدرگاه خالق بی نیاز و پروردگار کارساز مقبول شد و مستجاب گردید پادشاه عادل خداجوی صاحب تدبیر در ولایت شان بهم رسید و از فضل و برکت قدوم پادشاه صاحب فضل همه فضل و هنر پوشیده شان ظاهر گردید زیرا که خداوند عالم پادشاه را شبان فقراء مقرر فرموده هرگاه شبان خداجوی و غم خوار باشد ورمه را محافظت می کنند و در سبزه زار و جای خوش آب و هوا برده سیر آب می سازد امروز بندگان اقدس در باب مردم افغانستان گویا هم چنان است و شب و روز متوجه احوال شان بوده در باره صنعت گری و فضل و هنر چقدر ساعی شدند و استادان تام آور از هر دولت جمع آوردند و دولت های کلانی مخارج کردند تا مردم افغانستان در هنرپیشه گی مشهور و معروف آفاق گردیدند و با وجودی که سلطنت این پادشاه عدالت گستر و سرکار رعیت پرور از ابتداء تحت نشستن الی انتهای سلطنت بیست و چهار سال در ولایت افغانستان بر تخت موروثی فرمان فرمائی فرمودند اما بتدبیرات کامل که خدا وند عالم نصیب روزگار فرخنده آثار آن شهریار و الا تبار کرده بودند جمیع کمالات را در باره مردم افغانستان تمام کرده و کامل ساختند و ختم نمودند که امروز از فضل و هنر و شمشیر دولت بزرگ بقلم درآمدند و مشهور آفاق گردیدند چنانچه در بالا ذکر کرده شد که دولهای خارجه مشتاق ومحتاج دوستی شان میباشند ای کاش که از فضل خداوند چندسال دیگر در قید حیات می ماندند یقین حاصل است که افغانستان از کمال خداداده صاحب سلطنت بدرجه می رسیدند که افضل جمیع دولهای خارجه می شدند ظاهر است که چندین تدبیرات کلی که بخاطر مبارك شان جمع بود باقی ماند لهذا بعرض خردمندان میرسانم والتماس میکنم که انصاف باید در خصوص ولایت افغانستان فقره چندی که تحریر کرده شده صدق است یا خیر از تاریخ پادشاهان متأخرین افغانستان که عبارت از یکصد سال باشد و سال خوردگان و کهن سالان ولایت بخاطر می دارند که چقدر صاحب سلطنت گذشته باشد و در مدت همین یکصد سال سلطنت کرده باشند کدام یکی در زمان سلطنت و فرمان روائی خود این قدر رنج و زحمت را بخود گرفته آسایش فقراء را طالب باشد وعیش و عشرت خود را بزحمت بیدارخوابی مبدل ساخته غمخواری رعیت را خواهان شود و آسودگی فقراء را خواهان باشد و بدون از مشیر و بغیر از وزیر و وکیل بوجود مبارك از جزوی و کلی ولایت خود را به تحقیق رسانده و فضل و کمال فقرای خود را ظاهر نموده باشد و افغانستان بی نام و نشان را دولت بزرگ ساخته مشهور عالم گردانیده باشد هرگاه از دیگر صاحب سریر و پادشاه قوی شوکت بظهور رسیده باشد ظاهر دارند والا باین پادشاه رعیت پرور سزاوار تصدیق است .