Page 432

(١٥٧) پادشاهان متاخر جلد دوم سوداگران وارد حضور شدند و از حضور پادشاه رعیت پرور گذرانیدند روز نوزدهم حسب الامر بندگان سرکار سوداگران بحضور آمدند و مال خود را بسته ومکمل بدون تفاوت تسلیم خود نمودند که ذره خلل پذیر نبود و بنوعی که خود در هندوستان بسته بودند بهمان منوال بسته دیدند. پاد شاه صاحب شجاعت و سیاست از ین زیاده چگونه می شود که دزد با وجود دزدی از خوف جان بار بسته را نگشاد اکنون انصاف دهید وانصاف یابید که عدالت و رعیت پروری وخبر داری ولایت ازین افزون چه نحو خواهد بود وچگونه خواهد شد وکدام پاد شاه سابق افغانستان اینقدر رنج وزحمت را بخود گرفته و باز خواست فقرای خود را کرده باشد واین طریقه دزد ورهزن را مفقود ساخته ودر بارۀ شان سیاست شاهانه نموده باشد البته ظاهر است که هیج يك بخاطر ندارد الا همین شهریار ذوی الاقتدار که خداوند عالم بفضل وکرم خود در خطۀ افغانستان خلق کرده تا فقرای بیچاره در مهد امن وامان گذرانند و بعد از چندین زجر و زحمت های گذشته که دیده وکشیده اند براحت مبدل گردند وسپاه و فقراء بدعای دولت پادشاه قوی شوکت شب وروز اشتغال دارند چرا درباره پاد شاه رعیت پرور خدا داده دعا گوئی ندارند چنانچه بامر بندگان سرکار قاعده در افغانستان جاری گشته که از ابتدا تا انتها هیچ صاحب سلطنتی بر پا نکرده وهیچ کهن سالی بیاد نمی دارند . روزی دستما لی از شخصی با و جه نقد در شهر و بازار که رفت وآمد خلق الله است افتاده بود از سیاست پاد شاه صاحب صلابت وصاحب قدرت کسی جرئت گرفتن نداشت و از حضور امر شده بود که باید پهره دار و شب گرد با زار بشاهدی چند اشخاص برداشته در کوتوالی برده بمیرشب تحویل کند و به میرشب امر است که بر چهارسوی بازار آویخته دارد تا صاحب مال پیدا شود ونشانی گوید و مال خود را تصرف کند بهمین منوا ل ملا حظه کردم که دستمال را بشر ط نشانی بصاحبش داده رسید گرفتند ای برادران و ای عزیزان گرامی چون در مجالس دو ستان جانی و برادران گرامی جمع اند می خواهم که مختصر فقره دیگر بخاطر دارم بشرط اجازه عرض بدارم چون همۀ ما وشما تولد یافته کابل ونشو ونما یافته آن دیاریم و از حقیقت کابل وافغانستان خوب میدانیم از زمانی که کابل تولد یافته الی این زمان فرحت نشان که ما وشما در قید حیاتیم و در کابل ملاحظه میداریم بجز از فرسودگی دیگر چیزی بمد نظر نمی آمد خواه بعمارات نظر میکند خواه بکوچه و بازار همه کهنه وفرسوده وتنگ و تاریك وافلاس چنانچه کوچه افلاس را برعکس گلاب کوچه نام نهاده اند با وجودیکه چندین پادشاهان قوی شوکت سلطنت کردند وبر سر حکمرانی نشستند وعمرها صرف گردند چرا بنامنامی خود آبادی نکردند امروز از طفیل پادشاه نام آور و شهنشاه بلند اختر آن قدر آبادی وعمارات عالیه که سر بکهکشان فلک میرساند و باغات جنت مکان که از عقل و هوشیاری حسب الامر و فرمان ساخته شده که جمیع عمارات فرنگستان و تمامی دولت اروپا در نمونه آن بحیرت افتاده اند بلکه مردمانی که در فرنگستان و دولهای خارجه گذارش نموده اند بیان میدارند که در تمامی دولتهای اروپا از كوچك