Page 71

شعر العجم حصه چهارم ۶۶ مواد تخیل اکثر مردم خیال میکنند، که برائے تخیل ضرورت معلومات و مشاهدات نیست و اگر باشد کم خواهد بود، زیرا عمل واقعی تخیل بر موجودات موقوف نی، بلکه هر قسم کار از سخنان خیالی هم گرفته می تواند، برائے تعمیر قصر شعر مصالح محالات اینطور بکار می افتد طوریکه ممکنات حاجت روائے او را می نماید - شاعر از یک چیز خُرد، هزار ها خیالات را تولید کرده می تواند، چنانچه آن شعرا تیکه هرگز واقعات یا مشاهدات را بروی دست نگرفته اند یکعالم گونا گون خیالات را بوجود آورده اند، جلال، امیر، شوکت بخاری، بیدل ناصر علی و امثال شان فقط از گل و بلبل دیوانهای خود را تیار کرده اند، و عالم شاعریرا چمنستان خیال ساخته اند ولی این خیال نهایت غلط است و از ارتکاب بر همین غلطی است، که شاعری متاخرین را کاملاً تباه و برباد کرده زیرا اولاً هیچ خیال بدون مساعدت مشاهدات واقعات پیدا شده نمی تواند - اشیای را که ناممکن می گویند - خیال آنها نیز در حقیقت از مشاهده ممکن پیدا می شود - مثلاً ما می گویم، که این امر ناممکن است، که یک چیز در آن