Page 338

۳۳۳ شعر العجم حصہ چهارم گویند و اگر نسبت بآن هم سردی شدت کند آن نیز بخود مدارجی دارد و اینطور ادا می کنند که یک درجه از صفر پایان و نظر بآن هم اگر مزید شدت خود را هویدا نماید پس درجات عدیدهٔ ماتحت صفر را بمناسبت آن افزون می کند ۔ همچنین پستی و بلندی آواز نیز درجاتی دارد لاکن وقتیکه مطلقاً آواز نباشد البته که سکوت خواهد بود ۔ شاعر از روی تخیل خویش مدارج سکوت را نیز قائم کرده می گوید : ه از بس زبیم خوی تو دزدیده ام نفس یک پرده پست تر زخمو شی است ناله ام ادا نمودن اینطور یک فرق باریک باین لطافت در دیگر زبان مشکل است ۔ تعریف راز داشتن این است که سر کسی بدیگری گفته نشود تا اینکه خودش نیز آن را فراموش نماید ۔ لہٰذا عاشق راز معشوق را پنهان نمودن می خواهد ولی آن را از خاطر خویش فراموش کرده نمی تواند ۔ لہٰذا این خیال بدماغش پیچیده می گوید ۔ ه باین شائستگی چون محرم رازت توانم شد زبس با خویش گفتم راز تو غماز گردیدم اگرچه از تقاضای عشق آن است که معشوق بطرف دیگر