Page 19

شعر العجم حصہ چهارم ۱۴ سنبل این میکشد، گردن آن می گزد پا گه بچمن می چمد ، گه به سمن می وزد گاه بشاخ درخت گه بلب جوئبار این ہئیت و وضعیت را مصور چه طور می تواند که نشان بدهد - چیزیکه مذکور شد اشیائے مادی بودند : ادا نمودن جذبات و کیفیات بیشتر ازین مشکل است و تصویر به هیچ طور نمی تواند که عمده بر آر انتقاش آن کیفیات شده بتواند - مثلاً درین شعر نسب نامۂ دولتِ کیقباد ورق بر ورق ہر سوئی برده باد این خیال ادار شده که بواسطه قوات دارا خاندانی کیان کاملاً به باد فنا رفت این تخیّل بذریعہ تصویر چطور ادا کرده خواهد شد یا مثلاً بعاشقان ہوس پیشہ اکثر یہ این چنین واردات پیش می آید که بر معشوقی دل می بازد و بعد از مرور ایامی از بی مہری و بی اعتنائی او بجان رسیده می خواهد که از وی بگسلد و با دیگری بپیوندد ، باز ازین خیال خود متردد شده بدل می سنجد که باز این چنین معشوق دلفریب کجا برائے او میسر میشود ، ازین جہتہ خودش سر سر خود ازین خیال خویش برگشته مکرر با ہمان معشوقه خود نرد عشقش را می بازد ، حالانکہ معشوق او را ازین وقائع هیچ اطلاعی نمی باشد ، این حالت را شاعری این طور ادا می کند ؎