Page 119

شعر العجم حصه چهارم ۱۱۴ اثر الفاظ به ملاحظه معانی آن بحثی که تا به این جا مذکور شد، زیاده تر بملاحظهٔ حیثیت لفظی بود، که آواز و صوت و لهجه است. لکن مدار اصلی شاعری بر حالت معنوی الفاظ است. یعنی بلحاظ معنی چه اثر در الفاظ تولید می گردد. و ازین حیث چگونه در وی اختلاف مراتب دیده میشود، در هر یکی از السنه اینطور الفاظ مترادف موجود می باشد، که هر واحد آن بر یک معنی دلالت میکند، ولی اگر بنظر غور دیده شود، در میان همین الفاظ نیز فرقی موجود می باشد، یعنی در مفهوم هر لفظ و در معنی آن این چنین یک خصوصیتی دیده می شود، که در دیگرش یافت نمی شود، مثلاً خدا را در فارسی پروردگار، دادار داور، ایزد، آفریدگار میگویند، و ظاهراً معنی تمام آن یکی است، اما در واقع در هر لفظ برای یک مطلب مخصوصی موضوع و چنان یک اثر علیحده در آن موجود می باشد، که فقط برای همان لفظ مخصوص کرده شده است، لہٰذا نکته دانی شاعر این است، که هر مضمونی را که ادا نمودن می خواهد، مخصوصاً ازین بین همان لفظی